Radical Candor · IN HET KORT
Bereid lastige feedback voor met persoonlijke betrokkenheid en directe duidelijkheid. De skill vervangt karakteroordelen door concrete situaties, gedrag en impact, en helpt reacties zorgvuldig op te vangen.
Jouw opdracht
Bij twee overdrachten die ik heb genoteerd ontbrak het contactveld. Mijn collega moest daardoor opnieuw navraag doen. Ik wil dit bespreken zonder iemand slordig te noemen.
Mogelijke uitwerking
De opening benoemt de twee overdrachten, het ontbrekende veld en het extra navragen. Daarna volgt: “Wat maakte het lastig om dit in te vullen?” Maak samen een concrete afspraak voor de volgende overdracht.
01 / DE BASIS
Een analyse van je concept, twee feedbackvarianten, een gespreksopening en voorbereiding op mogelijke reacties.
02 / ZO KAN HET ERUITZIEN
Bij twee overdrachten die ik heb genoteerd ontbrak het contactveld. Mijn collega moest daardoor opnieuw navraag doen. Ik wil dit bespreken zonder iemand slordig te noemen.
De opening benoemt de twee overdrachten, het ontbrekende veld en het extra navragen. Daarna volgt: “Wat maakte het lastig om dit in te vullen?” Maak samen een concrete afspraak voor de volgende overdracht.
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien. Het is geen klantresultaat of garantie op een specifieke uitkomst.
03 / AAN DE SLAG
Bekijk de balans tussen betrokkenheid en duidelijkheid met verwijzingen naar jouw tekst.
Gebruik situatie, gedrag en impact. Vervang labels als “slordig” door aantoonbare observaties.
Kies een directe en een zorgzamer ingeleide variant, een privésetting en een passende vervolgvraag.
04 / MAAK HET EIGEN
Neem de instructies mee, voeg je eigen context toe en controleer de uitwerking. Jij houdt de regie.
Alle informatieDownload. Pas toe. Verfijn.
Taal van het bestand: Nederlands
Lees verder in je eigen tempo.
Je beschrijft het gesprek waar je tegenop ziet, en je krijgt terug in welk kwadrant je boodschap nu valt, welke zin dat veroorzaakt, en dezelfde boodschap opgebouwd uit situatie, gedrag en impact. In twee kalibraties: een directe versie en een versie met meer ruimte, allebei zonder dat de inhoud verdwijnt. Karakterduidingen gaan eruit, het waarneembare gedrag blijft staan. Geen verzachting, want dit is juist het hele punt van het model.
de regels hierboven komen uit de zip op deze pagina · SKILL.md is 18.412 bytes
Dit is het uitgewerkte voorbeeld dat in de SKILL.md zelf staat, hier ingekort. Let op de eerste stap: de skill schrijft nog niets, hij bepaalt eerst waar je nu staat. Wie dat overslaat, herschrijft alleen de woorden en houdt dezelfde boodschap.
De AI Radical Candor Coach is een gratis skill uit onze skill-bibliotheek. Een skill is een instructiebestand, SKILL.md, dat een AI-assistent een vaste werkwijze meegeeft voor één taak. Geen software die je installeert, geen abonnement, geen koppeling met je HR-systeem: één tekstbestand van 2.998 woorden dat Claude vertelt hoe feedback in elkaar hoort te zitten, wat hij moet uitvragen voordat hij iets schrijft, in welke volgorde de boodschap wordt opgebouwd en wat hij onder geen beding zelf mag verzinnen. Wat een SKILL.md precies is en waarom een tekstbestand het gedrag van een AI stuurt, staat uitgelegd in wat zijn Claude skills.
Het probleem dat de skill oplost is bijna altijd hetzelfde en het heeft weinig met woorden te maken. Er is iets dat gezegd moet worden. Je stelt het uit, want de persoon werkt hard, of het is druk, of het moment is nooit goed. Als je het uiteindelijk zegt, zeg je het zo voorzichtig dat de ander de kern niet hoort. Drie maanden later ligt hetzelfde punt er nog steeds, alleen inmiddels met een dossier eromheen. Precies op dat moment grijpt hij in: hij benoemt in welk kwadrant je zit voordat je ook maar iets herschrijft, en hij dwingt de boodschap terug naar wat er gebeurde in plaats van naar wat je van de ander vindt.
Hij is geschreven voor iedereen die met mensen werkt en daar iets van moet vinden: leidinggevenden, projectleiders, collega's onderling, coaches en ondernemers met een klein team. Ook bruikbaar richting klanten en leveranciers, want de structuur is dezelfde. Hij is onderdeel van de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.
Eén ding moet je vooraf weten, en het bestand zegt het zelf ook: de skill verandert het gedrag van de ander niet. Hij verandert de kans dat het gesprek ergens over gaat. Wat er daarna gebeurt hangt af van de ander, van jullie verhouding en van of je het gesprek daadwerkelijk voert. Een perfect voorbereide boodschap die in je notities blijft staan, doet niets.
Het model van Kim Scott zet twee dingen op eigen assen die de meeste mensen als tegenpolen ervaren: om iemand geven en iemand aanspreken. Daaruit vallen vier vakken. Het gele merkteken hieronder staat waar het voorbeeld uit FIG.01 begon, en schuift naar waar de skill hem brengt.
Wie feedback geeft die niets doet, zoekt de oorzaak meestal in de toon. Bijna altijd zit hij in de inhoud. Voor bestaande feedback zit er een aparte beoordelingsmodus in, en de controlepunten daarvan lezen als een opsomming van wat er in de praktijk misgaat.
Er staat een label in plaats van gedrag. Je bent slordig, je bent ongeduldig, je bent niet proactief genoeg: dat zijn typeringen van een mens. Daar kun je niets mee, behalve je verdedigen. Hij vervangt elk label door iets dat een camera had kunnen vastleggen, en dat is precies wat het SBI-model van het Center for Creative Leadership afdwingt: situatie, gedrag, impact.
De impact ontbreekt. Zonder gevolg is feedback een mening. Met gevolg is het informatie. Het verschil tussen "je moet meer luisteren in klantgesprekken" en "de klant belde mij daarna en zei dat hij zich niet gehoord voelde" is niet de hardheid, het is de controleerbaarheid. Elke impactzin gaat daarom langs één vraag: kan de ander hem nakijken?
De kritiek zit verpakt tussen twee complimenten. De feedbacksandwich is de bekendste manier om beide boodschappen te slopen. Het compliment wordt gewantrouwd, want er komt altijd een maar achteraan, en de kritiek wordt niet gehoord, want hij is ingepakt. Die constructie is in het bestand simpelweg verboden; het compliment krijgt een eigen moment.
Het gesprek komt te laat. Hoe langer je wacht, hoe groter het gesprek wordt. Een opmerking op de dag zelf kost twee zinnen. Hetzelfde punt na een half jaar kost een uur, want inmiddels gaat het over een patroon en niet meer over een voorval. Daarom vraagt hij uit of je er al eerder iets van hebt gezegd, en waarschuwt hij zodra een gesprek over gedrag stiekem een gesprek over de rol is geworden.
Er is geen bodem. Kim Scott adviseert om eerst zelf om kritiek te vragen voordat je hem geeft. Wie nooit vraagt hoe hij zelf overkomt, bouwt geen bodem waarop directe feedback kan landen. Dat staat in de verplichte checklist van de skill als een van de dingen die hij uitvraagt, en het is de vraag waar de meeste leidinggevenden op stilvallen.
In diff-vorm, met regels uit het voorbeeld van de skill: wat eruit gaat en wat ervoor terugkomt.
Een skill is zo goed als zijn instructies, dus die beschrijven we hier gewoon. Het bestand opent met een frontmatter waarin staat wanneer Claude de skill moet oppakken. Niet alleen bij de voor de hand liggende termen als feedback geven, radical candor, SBI methode of feedbackgesprek voorbereiden, maar ook bij verzuchtingen: ik loop hier al maanden omheen, ik durf het niet te zeggen, ik heb het al drie keer gezegd en er verandert niets, ik wil niet de vervelende manager zijn. Wie zoiets tegen Claude zegt terwijl de skill is geladen, krijgt hem automatisch. In diezelfde frontmatter staat ook wanneer hij juist niet gebruikt moet worden, en staat de versie en de MIT-licentie.
Daarna volgt de kern: zeven vaste stappen. Eerst vraagt hij de aanleiding, de relatie en de verhouding uit, en stelt hij vast of dit kritiek is of een compliment. Hij plaatst je voorgenomen boodschap in het kwadrantenmodel en zegt erbij welke zin tot dat oordeel leidt. Hij vervangt karakterduidingen door waarneembaar gedrag en scheidt wat je zag van wat je concludeerde. Hij bouwt de boodschap volgens situatie, gedrag en impact, waarbij de impact iets is dat de ander kan nakijken. Hij levert twee kalibraties. Hij bepaalt vorm en moment en schrijft de openingszin letterlijk uit. En hij bereidt de vier meest waarschijnlijke reacties voor, met per reactie een vervolgzin en een vraag die het gesprek teruggeeft aan de ander.
Voordat er iets geschreven wordt, loopt de skill een verplichte checklist van acht punten na: wat er feitelijk gebeurde met wanneer en hoe vaak, wie de ander is en wat jullie verhouding is, of je er al eerder iets van hebt gezegd en wat er toen gebeurde, wat het gedrag opleverde voor het werk of de klant, of je zelf recent om kritiek hebt gevraagd bij deze persoon, het moment en het kanaal dat je in gedachten hebt, of er een formeel traject loopt, en wat je concreet wilt dat er verandert. Hij vraagt alleen na wat ontbreekt, dus je krijgt geen formulier maar hooguit een paar gerichte vragen.
Opvallend veel regels gaan over taal. Managementtaal en beoordelingsformuliertaal zijn verboden, wil cijfers boven bijvoeglijke naamwoorden, wisselt korte en lange zinnen af en heeft een lijst met AI-woorden en holle superlatieven die niet gebruikt mogen worden. En er is een aparte beoordelingsmodus: geef je bestaande feedback, een gespreksnotitie of een beoordelingstekst mee, dan krijg je een kwadrantbepaling van de hele tekst, een labelcheck, een impactcheck, een sandwichcheck en een herschreven versie met beide kalibraties. Wil je zelf zo'n instructiebestand leren opzetten, dan legt een SKILL.md schrijven uit hoe die opbouw werkt.
Het bestand sluit af met tien dingen die de skill nooit doet en een bronnenlijst van zeven titels. Die twee lijsten samen bepalen het karakter van deze skill meer dan alle stappen bij elkaar, en daarom staan ze verderop op deze pagina apart.
Elke uitvoer van de skill heeft dezelfde zeven blokken, in dezelfde volgorde. Die volgorde is niet willekeurig: elk blok beantwoordt de vraag die het vorige oproept. De mono-regels eronder vertellen waarom het blok daar staat.
De SKILL.md noemt zijn bronnen bij naam, en dat is bewust: dan kun je ze nalezen en zelf beslissen of je het ermee eens bent. Het zijn er zeven, en ze verklaren waarom de opbouw is zoals hij is.
Het model komt van Kim Scott. Radical Candor verscheen in 2017, met een herziene editie in 2019. Scott werkte bij Google en later als adviseur bij Apple. De aanleiding was persoonlijk: na een presentatie kreeg ze van haar leidinggevende Sheryl Sandberg te horen dat ze om de zoveel woorden "eh" zei en dat dit haar dom deed klinken. Eerdere collega's hadden dat nooit gezegd, precies omdat ze haar aardig vonden. Dat is Ruinous Empathy in één anekdote, en het is de reden dat het model twee assen heeft in plaats van een schuifknop tussen hard en zacht.
De publicatie begon bij First Round Review. Scott beschreef het idee daar in 2014, voordat het een boek werd. Dat verklaart waarom de taal van het model uit de technologiesector komt en waarom de begrippen zich zo slecht laten vertalen. Daarom blijven de Engelse namen van de kwadranten gewoon staan, met de uitleg in het Nederlands ernaast.
De vorm komt van radicalcandor.com. Daar staat het ezelsbruggetje HHIPP: bescheiden, behulpzaam, direct na het voorval, in persoon gebracht, privé als het kritiek is en in het openbaar als het een compliment is, en nooit gericht op de persoon zelf. Blok 05 van de uitvoer, over moment en opening, is rechtstreeks daarop gebaseerd.
De structuur komt van het Center for Creative Leadership. Het SBI-model met situatie, gedrag en impact is daar ontwikkeld en het doet precies één ding: het haalt de persoonsduiding uit de zin. Kim Scott levert het waarom, SBI levert het hoe. Wie de gespreksvorm breder wil oefenen zonder het feedbackkader, kan terecht bij de GROW Coach skill, die het coachgesprek structureert in plaats van de boodschap.
De ontvangende kant komt van Stone en Heen. Thanks for the Feedback uit 2014 gaat over waarom feedback zo moeilijk te horen is, ook als hij klopt. Difficult Conversations uit 1999, van Stone, Patton en Heen, splitst een lastig gesprek in het feitengesprek, het gevoelsgesprek en het identiteitsgesprek. Daarnaar verwijst hij zodra een gesprek niet meer over gedrag gaat maar over hoe iemand zichzelf ziet. Gaat het vooral over jouw eigen blinde vlekken in die gesprekken, dan is de Johari Window skill de logische aanvulling, en voor de sprong van waarneming naar conclusie is er de Ladder of Inference Coach.
De organisatiekant komt uit Just Work. Scott schreef dat boek in 2021 over wat er in een organisatie nodig is voordat eerlijke feedback veilig kan zijn. Dat is de reden dat deze skill een harde grens kent: bij intimidatie, discriminatie of onveiligheid is een gespreksformule niet het antwoord, en zegt hij dat ook.
Ook zonder de skill te installeren kun je met deze principes je eigen gesprek verbeteren: bepaal eerst je kwadrant, vervang elk label door gedrag, en zeg erbij wat het gevolg was.
De SKILL.md bevat een lijst van tien dingen die de skill nooit doet, en die lijst is minstens zo belangrijk als wat hij wel doet. Feedback is een uitspraak over iemand anders met jouw naam eronder. In het gesprek pakken die regels zo uit: elke regel is een verzoek dat je zou kunnen doen, met de reactie die de skill volgens zijn eigen instructies geeft.
De zip bevat één map met daarin de SKILL.md. Installeren is een kwestie van het bestand op de juiste plek zetten, en die plek verschilt per omgeving. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en dezelfde skill werkt daardoor ook in Codex, Cursor en Gemini CLI. Je downloadt dus geen Claude-bestand maar een werkinstructie die elke moderne AI-assistent kan lezen.
~/.claude/skills/ (of .claude/skills/ in je project)./ai-radical-candor-coach.AGENTS.md in je repo.AGENTS.md.Daarna is het gebruik simpel: beschrijf de situatie zoals je hem aan een collega zou vertellen, inclusief je eigen ergernis. Hoe rauwer de beschrijving, hoe beter, want dat is precies het materiaal waar de skill de labels uit haalt. Hij vraagt zelf na wat ontbreekt en gaat daarna verder met een gemarkeerde aanname in plaats van te blijven doorvragen. Loop je vast bij het installeren zelf, dan staat de uitgebreide route in Claude skills installeren. Wil je dit soort werk met je team leren opzetten, dan is dat het onderwerp van onze AI-trainingen.
Op zijn sterkst is hij bij gedrag dat zich herhaalt en dat je in één zin kunt beschrijven: daar komt de volledige structuur met beide kalibraties tot zijn recht. Voor een enkel voorval dat je meteen kunt benoemen, schakelt hij terug naar de korte variant van twee zinnen. Dat scheelt een hoop omhaal.
Voor feedback omhoog, naar je eigen leidinggevende, legt hij meer gewicht bij de impact op het werk, laat hij je oordeel over de persoon weg en eindigt hij met een vraag over wat hij van jou nodig heeft. Voor een compliment gebruikt hij dezelfde drie regels, want vaag prijzen is even weinig waard als vaag corrigeren. En kreeg je zelf feedback die verkeerd binnenkwam, dan draait hij het model om en bepaalt hij het kwadrant van de gever, zodat je de inhoud uit de verpakking kunt halen.
Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen. De harde grens staat in het bestand zelf: bij intimidatie, discriminatie, bedreiging of onveiligheid is dit niet het gereedschap, en verwijst de skill naar een vertrouwenspersoon, HR of een jurist. Loopt er een formeel traject, zoals een beoordeling met gevolgen of een verbetertraject, dan houdt hij de drie regels aan maar noteert hij alles feitelijk en gedateerd en laat hij de zachtere kalibratie weg, omdat een dossier geen plek is voor twee versies. En gaat het gesprek niet meer over gedrag maar over de rol zelf, dan zegt hij dat: dan is het geen feedbackgesprek meer.
Nog een eerlijke grens, en die is de belangrijkste. Hij maakt je boodschap beter, niet je verhouding. Is het vertrouwen weg, of heb je een half jaar niets gezegd terwijl er wel iets speelde, dan repareert geen enkele formulering dat. Wat hij wel doet, is voorkomen dat een terecht punt sneuvelt op de manier waarop je het bracht. Meer moet je er niet van verwachten, en minder ook niet. Voor de kant van de gesprekstechniek zelf, als je merkt dat je in verwijten schiet zodra het spannend wordt, is de Geweldloze Communicatie Coach de betere ingang.
Deze skill is de gratis doe-het-zelf-versie van werk dat we ook als dienst leveren. Hij blijft compleet en zonder addertjes. Besef wel wat een skill is: hij leert je AI hoe hij iets doet, terwijl elke nieuwe sessie leeg begint. Een skill is dus niet de motor en ook niet het geheugen. Jij prompt, jij levert elke keer opnieuw de context over je team en je afspraken, jij controleert. Wie dat anders wil, heeft twee vervolgstappen: de motor uit handen geven, of het geheugen regelen.
Trede 3 verdient meer dan een alinea, want dit is het verschil tussen een slimme chat en een systeem waar je op kunt bouwen. Jarvis is het organisatiebrein: het onthoudt wat je AI's moeten weten, verdeelt het werk en houdt bij wat er gebeurde. Bij feedback merk je dat op een heel specifiek moment, namelijk als je een tweede gesprek voert over hetzelfde punt en je AI niet weet dat er een eerste was.
Wij werken zelf al maanden op deze manier. Elke agent-sessie, elke taak en elke beslissing wordt erin gelogd en is terug te lezen. Een nieuwe sessie begint daardoor niet blanco: hij haalt eerst de vastgelegde besluiten, de lopende projecten en de laatste wijzigingen op, en werkt verder waar de vorige stopte. Geen belofte dus, maar het gereedschap waar we zelf elke dag mee aan tafel zitten.
Bekijk de vier plannen op jarvis/prijzen. Via de wachtlijst geef je alleen vrijblijvend je voorkeursplan door. Dat maakt nog geen account, bestelling of betalingsplicht. Zakelijk maatwerk bespreken we eerst.
Feedback staat nooit op zichzelf: er gaat een verhouding aan vooraf en er komt gedrag achteraan dat wel of niet verandert. Deze skills uit dezelfde bibliotheek pakken elk een ander stuk daarvan.
Andere manieren om hetzelfde ongemakkelijke gesprek voor te bereiden.
Geweldloze Communicatie CoachZelfde probleem, andere ingang: observatie, gevoel, behoefte en verzoek in plaats van situatie, gedrag en impact.SKILL OnderhandelaarVoor het moment dat het gesprek niet over gedrag gaat maar over een belang dat botst.SKILLFeedback verandert de kans, niet het gedrag. Deze drie gaan over wat er daarna nodig is.
Fogg Gedragsmodel CoachWaarom gedrag uitblijft: motivatie, kunnen en een aanleiding moeten samenvallen.SKILL EAST Framework GedragscoachMaak het makkelijk, aantrekkelijk, sociaal en op tijd, in plaats van er nog een keer iets van te zeggen.SKILL Kotter VerandercoachAls het niet één persoon is maar de hele afdeling die iets anders moet gaan doen.SKILLEerlijke feedback landt alleen als er een bodem is. Deze drie bouwen die.
Johari WindowWat anderen over jou zien en jij niet, en hoe je die blinde vlek kleiner maakt.SKILL Tuckman Teamfases CoachIn welke fase je team zit, want in de stormfase betekent dezelfde opmerking iets anders.SKILL Growth Mindset CoachFeedback op inzet en aanpak in plaats van op talent, zodat kritiek geen oordeel over de persoon wordt.SKILLWaar deze skill vandaan komt en wat er nog meer is.
De hele skill-bibliotheekAlle 100 gratis skills op een rij, per onderwerp gesorteerd.HUB AI en automatisatieDe dienst erachter: van losse skills naar werkende automatisering in je bedrijf.SRV Wat zijn Claude skillsDe basis: wat een SKILL.md is en waarom een tekstbestand het gedrag van een AI stuurt.DOC KennisbankArtikelen over SEO, AI en online zichtbaarheid, doorzoekbaar.DOCNiets. De skill is gratis, staat onder de MIT-licentie en je hoeft geen account aan te maken en geen e-mailadres achter te laten. Je downloadt een zip van 7,2 KB met daarin een map en een enkel bestand, SKILL.md, en dat is de complete skill. Er is geen betaalde versie en er komt geen verkoopmail achteraan.
Ja. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en hetzelfde bestand werkt daardoor ook in Codex, Cursor, Gemini CLI en andere tools die de standaard volgen. In Codex pak je de zip uit in .agents/skills/ in je project, of in ~/.agents/skills/ voor al je projecten; Codex ondersteunt SKILL.md sinds de open standaard van december 2025 rechtstreeks. De inhoud van SKILL.md in je AGENTS.md zetten kan ook nog steeds. De instructies zijn gewoon leesbare tekst, dus een AI-assistent die instructiebestanden accepteert kan ermee overweg.
De as die je overslaat. Direct zijn zonder betrokkenheid heet in het model Obnoxious Aggression: het klopt misschien inhoudelijk, maar het landt als een aanval. Radical Candor vraagt allebei tegelijk. De skill weigert daarom expliciet om het model te gebruiken als vrijbrief voor botheid, en hij weigert net zo hard de andere kant: feedback zo verzachten dat de inhoud verdwijnt.
Omdat het kwadrant niet wordt bepaald door jouw bedoeling maar door hoe de boodschap aankomt. Je meet het bij het oor van de ontvanger, niet bij je eigen mond. De skill levert daarom een directe versie en een versie met meer ruimte voor betrokkenheid, met onder allebei een regel over wat er in die versie gewonnen is en wat er is opgegeven. Jij kiest, want jij kent de persoon.
Nee, dat staat in het bestand bij de dingen die de skill nooit doet. Een compliment dat dient als verpakking voor kritiek, devalueert allebei de boodschappen: het compliment wordt gewantrouwd en de kritiek wordt niet gehoord. De skill zet complimenten op een eigen moment, met dezelfde drie regels over situatie, gedrag en impact.
Ja, en dat is een aparte variant in het bestand. Je plakt de feedback die je hebt gekregen en de skill bepaalt in welk kwadrant de gever zat, haalt de inhoud uit de verpakking en laat zien wat er overblijft als je de toon wegdenkt. Dat helpt om te reageren op de boodschap in plaats van op de manier waarop hij werd gebracht.
Voor intimidatie, discriminatie, bedreiging en onveilige situaties, en voor lopende arbeidsrechtelijke trajecten. Dat staat als harde grens in het bestand: daar is de route een vertrouwenspersoon, HR of een jurist, en geen gespreksformule. Ook bij een gesprek dat niet meer over gedrag gaat maar over de rol zelf, zegt de skill dat dit in een formeel traject hoort.
Een goed voorbereide boodschap in je notities verandert niets. Hij neemt je het schrijven uit handen, niet het lopen naar iemand toe. Wat hij wel doet is de drempel verlagen: je weet welke zin het probleem was, je hebt twee versies liggen en je weet wat je zegt als de ander in de verdediging schiet.
Wil je dat je leidinggevenden dit standaard zo doen en niet alleen jij, dan is dat de AI-trainingen: oefenen aan echte situaties, met afspraken over waar AI wel en niet aan tafel zit. En wil je dat wat je hebt afgesproken volgende maand nog bekend is bij je AI, dan is dat Jarvis, vanaf 9 euro per maand inclusief btw.
