5 waarom · IN HET KORT
Bij een terugkerend probleem helpt alleen de zichtbare fout herstellen vaak niet genoeg. Deze skill vraagt door naar oorzaken en maakt onderscheid tussen wat vaststaat, wat waarschijnlijk is en wat je nog moet onderzoeken.
Jouw opdracht
Offerteaanvragen blijven in een gedeelde wachtrij staan. Dat niemand ze heeft toegewezen is zichtbaar in het log. Dat een afwezige collega de enige verantwoordelijke was, is nog een hypothese. Controleer de afspraken en verdeel ondertussen de open aanvragen.
Mogelijke uitwerking
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien en is geen klantresultaat.
01 / DE BASIS
Een oorzaakanalyse met zekerheidslabels, twee soorten maatregelen, eigenaarschap en een afspraak om het effect te controleren.
02 / ZO KAN HET ERUITZIEN
Offerteaanvragen blijven in een gedeelde wachtrij staan. Dat niemand ze heeft toegewezen is zichtbaar in het log. Dat een afwezige collega de enige verantwoordelijke was, is nog een hypothese. Controleer de afspraken en verdeel ondertussen de open aanvragen.
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien en is geen klantresultaat.
Vijf vragen zijn een richtlijn, geen verplicht eindpunt. Stop wanneer de oorzaak onvoldoende onderbouwd is en zoek bewijs voordat je verder redeneert. Tijdens een acute storing gaan veiligheid en herstel voor; de oorzaakanalyse volgt met de juiste betrokkenen.
03 / AAN DE SLAG
Formuleer één meetbare zin. Die bepaalt welke oorzaak je onderzoekt en wat verbetering betekent.
Elke laag krijgt een label: bevestigd, aannemelijk of hypothese. Meerdere oorzaken krijgen aparte takken.
Scheid de directe fix van de procesmaatregel. Geef beide een eigenaar en termijn en spreek af wat je meet.
04 / MAAK HET EIGEN
De Nederlandstalige skill is gratis te downloaden als ZIP met een SKILL.md-instructiebestand. Voor de download hoef je geen account aan te maken of e-mailadres achter te laten. Het bestand wordt aangeboden onder de MIT-licentie; lees de voorwaarden voordat je het aanpast of verspreidt. Hulp bij het toepassen? Plan een gesprek.
Alle informatieDownload. Pas toe. Verfijn.
Taal van het bestand: Nederlands
Lees verder in je eigen tempo.
Je beschrijft een probleem dat blijft terugkomen, en Claude graaft er met de 5 waarom methode doorheen tot bij de oorzaak waar iemand echt iets aan kan veranderen. Elke laag krijgt een label: bevestigd door data, aannemelijk of hypothese. De worteloorzaak wordt geformuleerd als systeem of proces, nooit als persoon. En je krijgt twee maatregelen los van elkaar: de pleister voor deze week en de ingreep die de oorzaak wegneemt. Dezelfde methode heet elders five whys, 5 whys of vijf keer waarom; het bestand luistert naar al die namen.
de regels hierboven komen uit de zip op deze pagina · SKILL.md is 14.085 bytes
Dit is de casus die letterlijk in de SKILL.md staat, hier ingekort weergegeven. Let op de labels rechts. Die zijn het verschil tussen een oorzaakanalyse en een verhaal dat toevallig logisch klinkt: de skill zegt per laag of het antwoord bevestigd is, aannemelijk, of nog niet meer dan een hypothese.
De 5 waarom methode is een manier om van een zichtbaar probleem naar de oorzaak eronder te komen door steeds opnieuw waarom te vragen op het antwoord dat je net kreeg. Je begint bij het symptoom, je vraagt waarom dat gebeurt, en op dat antwoord vraag je opnieuw waarom, tot je bij een laag zit waar iemand daadwerkelijk iets kan veranderen. In het Engels heet dezelfde methode five whys of 5 whys, in het Nederlands hoor je ook vijf keer waarom, en in kwaliteitsland valt hij onder de bredere noemer root cause analysis of oorzaakanalyse. Het is allemaal hetzelfde gereedschap.
De methode wordt algemeen toegeschreven aan Sakichi Toyoda, de oprichter van Toyota Industries. Taiichi Ohno maakte haar bekend als vast onderdeel van het Toyota Production System en beschreef haar in zijn boek over dat systeem uit 1978. De redenering erachter is simpel: elk zichtbaar probleem is het gevolg van iets dat dieper ligt, en die diepere oorzaak raak je pas als je een paar lagen doorzakt. Vijf is daarbij geen heilig getal. Het is een vuistregel die zegt dat je er waarschijnlijk nog niet bent bij de eerste plausibele verklaring.
De AI 5 Waarom Analist vertaalt die methode naar een vaste werkwijze voor Claude. Een skill is een instructiebestand, SKILL.md, dat een AI-assistent een vaste aanpak meegeeft voor een taak. Geen software die je installeert, geen abonnement, geen koppeling met je systemen: een tekstbestand van 2.189 woorden dat Claude vertelt hoe een oorzaakanalyse in elkaar hoort te zitten, wat hij eerst moet uitvragen, hoe hij per laag de zekerheid markeert en wat hij onder geen beding zelf mag verzinnen. Je downloadt de zip bovenaan deze pagina, zet hem in je Claude-omgeving, en vanaf dat moment gaat elke oorzaakvraag via deze logica.
Wat de skill anders maakt dan zelf vijf keer waarom vragen, zit in drie dingen. Ten eerste dwingt hij je het probleem eerst meetbaar te maken. Voordat er ook maar een waarom valt, herschrijft hij je klacht tot een feitelijke zin met plaats, tijd en omvang. Ten tweede labelt hij elke laag op bewijs, zodat je aan het eind ziet welk deel van je analyse rust op data en welk deel op een verhaal dat toevallig klopt. Ten derde scheidt hij de pleister van de ingreep: de directe fix die het symptoom deze week stopt staat los van de structurele maatregel die de oorzaak wegneemt, elk met een eigenaar en een termijn.
Het bestand hoort bij de skill-bibliotheek van TheSEO, waarin 100 skills gratis te downloaden zijn, en komt voort uit de dienst AI en automatisatie. Ben je nieuw met dit soort bestanden, begin dan bij wat Claude skills zijn: daar staat in gewone taal wat een skill wel en niet is.
Bijna iedereen kan vijf keer waarom vragen. Dat is het probleem niet. Het probleem is dat een ketting op vier manieren kan ontsporen zonder dat je het merkt, en dat je dan een analyse hebt die eruitziet als een analyse maar niets oplost. De SKILL.md heeft voor elk van die vier een expliciete regel.
De ketting wijst naar personen. Dit is de bekendste valkuil, en Eric Ries gaf er in The Lean Startup uit 2011 een naam aan: Five Blames. Elke laag komt uit bij iemand die iets vergat, iets niet doorgaf of niet oplette. Het voelt bevredigend, want er is een dader. Maar je kunt een systeem repareren en je kunt een mens niet repareren, dus zo'n analyse eindigt altijd in een gesprek en nooit in een maatregel. Een persoon als worteloorzaak aanwijzen weigert hij botweg, en de oorzaken schrijft hij juist passief op om de schuldvraag weg te nemen. Niet Jan vergat de check, maar de check werd overgeslagen omdat er geen verplicht veld was.
De ketting herformuleert in plaats van te verklaren. Laag drie zegt in andere woorden hetzelfde als laag twee. De offertes duren lang omdat de doorlooptijd hoog is: dat lijkt een stap dieper, maar je staat nog op dezelfde plek. In de beoordelingsmodus van de skill is dit het eerste controlepunt, en het bestand noemt herformuleringen letterlijk de meest voorkomende fout.
De ketting stopt in de technische laag. De SKILL.md onderscheidt drie soorten lagen die je meestal tegenkomt: de technische laag, waar iets misging in een handeling, een instelling of een stuk code; de procesmatige laag, waar het proces die fout toeliet of zelfs uitlokte; en de systeemlaag, waar niemand eigenaar was, de prikkels verkeerd stonden of een eerdere beslissing dit onbedoeld veroorzaakte. Een goede analyse eindigt zelden in de technische laag. Daar zit de snelle fix, niet de structurele oplossing.
Of de ketting doet alsof alles zeker is. Vijf antwoorden onder elkaar lezen als vijf feiten, ook als er drie van gegokt zijn. Daarom krijgt elke laag in de output een regel met Zekerheid, met een van drie waarden: bevestigd door data, aannemelijk maar onbewezen, of pure hypothese. In FIG.01 staan twee lagen op hypothese, en die twee komen aan het eind terug in een apart blok met wat je nog moet uitzoeken. Dat blok is de eerlijkste sectie van de hele output.
In diff-vorm, met een ketting die zichzelf naar een persoon toe redeneert tegenover dezelfde ketting die naar het systeem doorloopt:
Twee kettingen die op precies hetzelfde punt beginnen en daarna uit elkaar lopen. Links de versie die iedereen kent van de vergaderkamer: elke laag komt dichter bij een naam. Rechts dezelfde vraag, doorgezet naar het proces. De meter onderaan laat zien waar je uitkomt, want dat bepaalt of je maatregel morgen nog werkt.
Een skill is zo goed als zijn instructies, dus die beschrijven we hier gewoon. Het bestand opent met een frontmatter waarin staat wanneer Claude de skill moet oppakken. Niet alleen bij de voor de hand liggende termen als 5 waarom, five whys, vijf keer waarom, worteloorzaak, root cause, RCA, oorzaakanalyse, probleemanalyse, visgraatdiagram, Ishikawa, kaizen analyse, post mortem, incident analyse en klachtenanalyse, maar ook bij verzuchtingen: we hebben dit al drie keer opgelost en het komt steeds terug, we blussen alleen brandjes, iedereen wijst naar elkaar, de klant klaagt opnieuw over hetzelfde, onze deadline wordt structureel niet gehaald, de fix werkte een week. Wie zoiets tegen Claude zegt terwijl de skill geladen is, krijgt hem automatisch.
Daarna volgt een hoofdstuk over de theorie: Toyoda en Ohno, de drie lagen technisch, procesmatig en systeem, en vier varianten die de skill mag gebruiken als de context erom vraagt. De vertakte ketting voor als een laag meerdere geldige oorzaken heeft. De combinatie met het Ishikawa-diagram voor als niemand nog weet waar het probleem zit. Five whys plus how, waarbij je na de worteloorzaak de ketting terug omhoog loopt met de vraag hoe je elke laag afschermt. En de lean startup variant van Eric Ries, waarbij je per laag een investering doet die in verhouding staat tot de ernst van het probleem.
De kern is een lijst van zeven dingen die de skill altijd doet. Hij herformuleert het probleem tot een feitelijke, meetbare zin met plaats, tijd en omvang voordat er een waarom valt. Hij stelt de vijf vragen een voor een en beantwoordt ze op basis van wat jij hebt aangeleverd, niet op basis van aanname. Hij markeert per laag hoe zeker het antwoord is. Hij splitst de ketting zichtbaar in takken zodra een laag meerdere geldige oorzaken heeft, en volgt de tak met de grootste impact door.
Hij benoemt de worteloorzaak in een zin, geformuleerd als systeem of proces. Hij levert de directe fix en de structurele maatregel apart, elk met eigenaar en termijn. En hij sluit af met een verificatiestap.
Voordat er iets wordt geanalyseerd, loopt de skill een verplichte inputchecklist na van zes punten: het probleem in jouw eigen woorden, wanneer het speelt en hoe vaak, wie of wat er last van heeft, wat er al is geprobeerd en waarom dat niet hielp, welke feiten of cijfers beschikbaar zijn, en wat je wel en niet kunt veranderen aan budget, mandaat en invloed op andere afdelingen. Hij vraagt alleen na wat ontbreekt en stopt daarna met vragen. Weet je iets niet, dan gaat hij door en markeert hij die laag als onbewezen. Je krijgt dus geen formulier, hooguit twee of drie gerichte vragen.
Opvallend veel regels gaan over taal. Helder Nederlands, je-vorm, geen streepjes in lopende tekst, AI in hoofdletters, geen rijtjes van precies drie, concreet boven abstract, cijfer boven bijvoeglijk naamwoord, en korte zinnen afgewisseld met lange. Er staat zelfs een lijst met woorden en wendingen die verboden zijn omdat ze naar AI ruiken. En er is een schrijfregel die inhoudelijk is in plaats van cosmetisch: schrijf oorzaken passief waar dat de schuldvraag wegneemt. Wil je begrijpen hoe zulke regels in een skill-bestand terechtkomen, dan legt een SKILL.md schrijven de opbouw stap voor stap uit.
De output ligt vast in zeven blokken in vaste volgorde: probleemstelling, de waaromketting, worteloorzaak, directe fix, structurele maatregel, verificatie, en wat je nog moet uitzoeken. Daarnaast bevat het bestand een aparte beoordelingsmodus voor bestaande analyses, een lijst met zeven dingen die de skill nooit doet, en een bronnenlijst van vijf titels. Die laatste twee krijgen verderop op deze pagina hun eigen sectie.
Een rechte ketting werkt zolang elke laag maar een geldig antwoord heeft. Zodra dat niet zo is, wordt de ketting een boom. Dan splitst hij de ketting zichtbaar, volgt de tak met de grootste impact door en laat de andere takken open staan in plaats van ze weg te moffelen. Weet niemand nog waar het probleem zit, dan gebruikt hij eerst de Ishikawa-categorieen als voorportaal om te bepalen welke tak de moeite waard is.
Vijf bronnen staan er bij naam in het bestand genoemd. Dat is bewust: dan kun je ze nalezen en zelf beslissen of je het ermee eens bent. Elke bron verklaart een keuze in de werkwijze.
De methode zelf komt van Toyoda en Ohno. Taiichi Ohno beschreef het Toyota Production System in 1978, met de Engelse uitgave in 1988, en schrijft de vijf waaromvragen daarin toe aan Sakichi Toyoda. Wat vaak wordt overgeslagen is de context: bij Toyota was doorvragen geen vergadertechniek maar een gewoonte op de werkvloer, dicht bij de machine, met de mensen die het werk deden. Dat verklaart waarom de skill zo hamert op feiten en op wat je zelf kunt waarnemen.
Het voorportaal komt van Kaoru Ishikawa. Zijn Guide to Quality Control uit 1968 bevat het oorzaak en gevolg diagram dat in de praktijk vrijwel altijd samen met de 5 waarom methode wordt gebruikt. De rolverdeling is helder: het visgraatdiagram verbreedt, de waaromketting verdiept. Wie eerst wil verbreden en dan pas kiezen, kan ook terecht bij de MECE Probleem Structuur Coach skill, die een probleem opdeelt in vakjes die elkaar niet overlappen en samen alles dekken.
De valkuil komt van Eric Ries. The Lean Startup uit 2011 beschrijft de 5 waarom methode in productontwikkeling en introduceert de term Five Blames voor de ketting die elke laag naar een persoon wijst. Ries koppelde er ook een investeringsregel aan: de moeite die je in een maatregel steekt moet in verhouding staan tot de ernst van het probleem, zodat je niet na een klein incident een halfjaarsproject start.
De coachingskant komt van Mike Rother. Toyota Kata uit 2009 gaat over de manier waarop verbeteren en coachen binnen Toyota gestructureerd worden. Dat is relevant omdat een oorzaakanalyse zelden een eenmalige actie is: als je dezelfde vraagroutine elke week draait, wordt doorvragen een gewoonte in plaats van een incidentele oefening.
De waarschuwing komt van Sidney Dekker. The Field Guide to Understanding Human Error uit 2006 legt uit waarom oorzaakanalyses die bij een persoon eindigen onbruikbaar zijn. Menselijke fout is geen verklaring maar het punt waarop je moet gaan zoeken. Deze bron is de reden dat het schuldverbod in de skill geen beleefdheidsregel is maar een analysemiddel: zolang de ketting bij een naam eindigt, heb je de vraag nog niet beantwoord.
Ook zonder de skill te installeren kun je met deze principes je eigen analyses verbeteren: maak het probleem eerst meetbaar, label per laag hoe zeker je bent, en dwing jezelf de laatste laag als proces te formuleren in plaats van als persoon.
De SKILL.md bevat een lijst van zeven dingen die de skill nooit doet, en die lijst is minstens zo belangrijk als wat hij wel doet. Een oorzaakanalyse waar niemand op durft te bouwen is verspilde tijd. In het gesprek pakken die regels zo uit: elke regel is een verzoek dat je zou kunnen doen, met de reactie die de skill volgens zijn eigen instructies geeft.
De zip bevat een map met daarin de SKILL.md. Installeren is een kwestie van het bestand op de juiste plek zetten, en die plek verschilt per omgeving. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en dezelfde skill werkt daardoor ook in Codex, Cursor en Gemini CLI. Je downloadt dus geen Claude-bestand maar een werkinstructie die elke moderne AI-assistent kan lezen.
~/.claude/skills/ (of .claude/skills/ in je project)./ai-5-waarom-analist.AGENTS.md in je repo.AGENTS.md.Daarna is het gebruik simpel: beschrijf het probleem zoals je het ervaart, met wat je aan cijfers of logs hebt. Hoe rauwer, hoe beter, zolang er maar echte informatie in zit. Hij vraagt zelf na wat er nog ontbreekt en gaat verder met wat er wel is. Loopt het installeren ergens vast, dan staat de volledige uitleg per omgeving in Claude skills installeren, inclusief de veelvoorkomende fouten met mappen en rechten. En wil je breder leren werken met AI, dan vind je in de kennisbank de achtergrondartikelen.
Op zijn sterkst is hij bij een afgebakend probleem dat zich herhaalt en dat je in cijfers kunt vatten: doorlooptijden die niet gehaald worden, klachten die steeds over hetzelfde gaan, een storing die na elke fix terugkomt, een funnel die op dezelfde plek lekt. Daar komt de rechte ketting van vijf lagen tot zijn recht. Heeft een laag meerdere geldige oorzaken die elkaar niet uitsluiten, dan schakelt hij over op de vertakte variant en volgt hij de tak met de grootste impact, met de andere takken expliciet als openstaand benoemd. Weet niemand nog waar het probleem zit, dan zet hij eerst het Ishikawa-voorportaal in.
Twee bijstellingen die het bestand zelf noemt, en die veel mensen missen. Je mag eerder stoppen dan vijf lagen als je al bij een oorzaak zit waar je invloed op hebt, mits je zegt dat je stopt en waarom. En je mag verder gaan dan vijf lagen als de vijfde laag nog steeds een symptoom is. Bij incidenten met veiligheids of financiele impact voegt de skill bovendien een extra laag toe die niet over de oorzaak gaat maar over detectie: waarom werd dit niet eerder opgemerkt. Die vraag levert vaak een tweede maatregel op die los staat van de eerste.
Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen, en de skill zegt dat zelf in zijn frontmatter. Niet tijdens een lopend incident: dan blus je eerst en analyseer je daarna, want een analyse tijdens een storing kost aandacht die je nodig hebt om hem te stoppen. Bij brainstormsessies waarin je juist opties wilt verbreden werkt hij averechts, want deze methode brengt terug in plaats van uit te waaieren. Teksten schrijven doet hij ook niet. En niet voor meerdere problemen tegelijk.
Nog een eerlijke grens die niet in het bestand staat maar wel in de praktijk telt: de skill maakt je analyse beter, niet je organisatie. Als de worteloorzaak ligt bij een beslissing die iemand boven je heeft genomen en niet wil terugdraaien, dan heb je een scherpe analyse en nog steeds hetzelfde probleem. Wat de skill dan wel doet, is dat scherp op papier zetten, met een verificatiestap eronder, zodat het gesprek over feiten gaat in plaats van over indrukken. Wil je van een oorzaak naar prioriteit, dan is de Pareto Analist skill de logische volgende stap: die bepaalt welke oorzaken het grootste deel van het probleem verklaren.
Deze skill is de gratis doe-het-zelf-versie van werk dat we ook als dienst leveren. Hij blijft compleet en zonder enige addertjes, maar besef goed wat een skill is: hij leert je AI hoe hij iets doet, terwijl elke nieuwe sessie leeg begint. Hij is dus niet de motor en ook niet het geheugen. Jij prompt, jij levert elke keer opnieuw de context, jij controleert. Wie dat anders wil, heeft twee vervolgstappen: de motor uit handen geven, of het geheugen regelen.
Trede 3 verdient meer dan een alinea, want dit is het verschil tussen een slimme chat en een systeem waar je op kunt bouwen. Jarvis is het organisatiebrein: het onthoudt wat je AI's moeten weten, verdeelt het werk en houdt bij wat er gebeurde. Juist bij oorzaakanalyse telt dat, want de vraag of een probleem terugkomt kun je alleen beantwoorden als de vorige analyse er nog staat. Je merkt het als eerste bij de start van een nieuwe sessie.
Wij draaien zelf al maanden op dit systeem. Elke agent-sessie, elke taak en elke beslissing wordt erin gelogd en is terug te lezen. Een nieuwe sessie begint daardoor niet blanco: hij haalt eerst de vastgelegde besluiten, de lopende projecten en de laatste wijzigingen op, en werkt verder waar de vorige stopte. We beschrijven dus geen belofte maar de werkwijze waar we zelf dagelijks in werken.
Bekijk de vier plannen op jarvis/prijzen. Via de wachtlijst geef je alleen vrijblijvend je voorkeursplan door. Dat maakt nog geen account, bestelling of betalingsplicht. Zakelijk maatwerk bespreken we eerst.
Een oorzaakanalyse staat zelden op zichzelf. Er gaat een keuze aan vooraf welk probleem je aanpakt, en er komt een besluit achteraan over wat je eraan doet. Deze skills uit dezelfde bibliotheek pakken elk een ander stuk van die keten.
Voordat je vijf lagen diep graaft, wil je weten of je op de goede plek staat.
Pareto AnalistZoekt de weinige oorzaken die het grootste deel van het probleem verklaren, zodat je weet welke ketting het eerst moet.SKILL MECE Probleem Structuur CoachDeelt het probleem op in vakjes die elkaar niet overlappen en samen alles dekken. Het brede voorwerk voor de diepe vraag.SKILL Theory of Constraints AnalistZoekt de ene beperking die de hele keten ophoudt. Verwant, maar kijkt naar doorstroming in plaats van naar oorzaak.SKILLWaarom is niet de enige vraag die een aanname breekt.
Eerste Principes DenkerPelt af tot wat je kunt bewijzen en bouwt daarvandaan opnieuw op. Waar 5 waarom naar beneden graaft, gaat deze terug naar de grond.SKILL Socratische Methode CoachVraagt door tot je bij bewijs of bij een aanname uitkomt, zonder een vast aantal lagen.SKILL Feynman Techniek CoachLaat je uitleggen tot een kind het snapt. De gaten in je uitleg zijn de gaten in je begrip van de oorzaak.SKILL Cognitieve Bias DetectorMarkeert de denkfouten die een ketting doen ontsporen voordat hij bij het systeem uitkomt.SKILLDe 5 waarom methode kijkt achteruit. Deze drie kijken vooruit, met dezelfde discipline.
Pre-Mortem AnalistDoet dezelfde oefening voordat het misgaat: stel je voor dat het plan is mislukt en schrijf op waarom.SKILL Red Team AnalistValt je plan aan vanuit de tegenpartij en scoort de aannames op schade.SKILL Inversie DenkerDraait de vraag om: hoe zorg je dat dit gegarandeerd mislukt. Daarna vermijd je die route.SKILLNooit eerder met skills gewerkt? Begin hier, dan is het bestand zo geplaatst.
Wat zijn Claude skillsIn gewone taal: wat een SKILL.md is, wat hij wel en niet kan, en waarom hij geen software is.BLOG Claude skills installerenPer omgeving stap voor stap, inclusief de fouten die iedereen maakt met mappen en rechten.BLOG Zelf een SKILL.md schrijvenHoe de opbouw werkt van frontmatter tot weigeringenlijst, als je er zelf een wilt maken.BLOG De hele skill-bibliotheekAlle 100 gratis skills op een rij, per onderwerp gesorteerd.HUB AI en automatisatieDe dienst erachter: van losse skills naar werkende automatisering in je bedrijf.SRV AI-trainingenAls je team dit soort analyses zelf wil leren opzetten en volhouden.SRVNiets. De skill is gratis, valt onder de MIT-licentie en je hoeft geen account aan te maken en geen e-mailadres achter te laten. Je downloadt een zip van 5,7 KB met daarin een map en een enkel bestand, SKILL.md, en dat is de complete skill. Er is geen betaalde versie en er komt geen verkoopmail achteraan.
5 waarom, 5 whys, five whys en vijf keer waarom zijn allemaal namen voor dezelfde methode. Root cause analysis is de bredere verzamelnaam voor oorzaakanalyse, en de 5 waarom methode is daar een van de bekendste vormen van. Het bestand luistert naar al die termen, plus naar worteloorzaak, RCA, oorzaakanalyse, visgraatdiagram, Ishikawa, incident analyse en post mortem. Je hoeft dus niet te weten hoe het framework heet om de skill te laten aanslaan.
Ja. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en hetzelfde bestand werkt daardoor ook in Codex, Cursor, Gemini CLI en andere tools die de standaard volgen. In Codex pak je de zip uit in .agents/skills/ in je project, of in ~/.agents/skills/ voor al je projecten; Codex ondersteunt SKILL.md sinds de open standaard van december 2025 rechtstreeks. De inhoud van SKILL.md in je AGENTS.md zetten kan ook nog steeds. De instructies zijn gewoon leesbare tekst, dus een AI-assistent die instructiebestanden accepteert kan ermee overweg.
Nee, en dat staat letterlijk in het bestand: vijf is een vuistregel, geen limiet. De skill stopt eerder als je al bij een oorzaak zit waar je echt invloed op hebt en verder doorvragen alleen nog filosofie oplevert, en hij zegt er dan bij dat hij op laag drie of vier stopt en waarom. Zit de vijfde laag nog steeds bij een symptoom, dan gaat hij door. Bij incidenten met veiligheids of financiele impact voegt hij een extra laag toe over detectie: waarom werd dit niet eerder opgemerkt.
Dan is de analyse volgens de skill nog niet af. Een persoon als worteloorzaak aanwijzen staat in de lijst van dingen die de skill nooit doet. Hij schrijft oorzaken juist passief op om de schuldvraag weg te nemen: niet Jan vergat de check, maar de check werd overgeslagen omdat er geen verplicht veld was. Eric Ries noemde de valkuil waarbij elke laag naar een persoon wijst Five Blames, en de skill bevat daar een aparte controle op.
Ja. Geef je een bestaande analyse mee, dan krijg je vijf dingen terug: een oordeel per laag of het een echte oorzaak is of alleen een herformulering van de laag erboven, een schuldvraagcheck die elke laag markeert die bij een persoon eindigt, een bewijscheck die per laag benoemt welke data hem zou bevestigen, een dieptecheck of de analyse in de technische, procesmatige of systeemlaag eindigt, en een herschreven ketting met de directe fix en de structurele maatregel apart.
Niet tijdens een lopend incident: dan blus je eerst en analyseer je daarna, en dat zegt de skill zelf ook. Niet voor brainstormsessies waarin je juist opties wilt verbreden in plaats van terugbrengen tot een oorzaak. Niet voor het schrijven van teksten. En niet voor meerdere problemen tegelijk, want een van de vaste regels is: een probleem, een ketting.
Een scherpe analyse is de helft. De andere helft is dat er iemand mee aan de slag gaat, en dat er over acht weken echt wordt gekeken of het gewerkt heeft. Daar sneuvelen de meeste oorzaakanalyses: niet op de logica, maar op de opvolging. Zet de verificatiestap dus in dezelfde agenda waar de rest van je werk staat, en spreek vooraf af welke uitkomst bewijst dat je analyse fout was. Dat laatste is ongemakkelijk en precies daarom nuttig.
Zit het probleem dat je onderzoekt aan de voorkant, bij te weinig aanvragen in plaats van bij de doorlooptijd erna, dan begint het werk ergens anders: bij gevonden worden door de mensen die je zoeken. De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek.
