SCAMPER · IN HET KORT
Een bestaande dienst, product of werkwijze kan op meerdere manieren veranderen. De SCAMPER-skill gebruikt zeven invalshoeken om concrete varianten te bedenken. Daarna kies je welke ideeën de moeite waard zijn om met een kleine proef te onderzoeken.
Jouw opdracht
Fictief voorbeeld: een fietsenwerkplaats wil minder wachttijd bij kleine reparaties. Omdraaien kan een proef met vooraf geboekte reparatieslots opleveren; schrappen een korter intakeformulier. Meet doorlooptijd, ontbrekende informatie en klantreacties voordat je die werkwijzen vastlegt.
Mogelijke uitwerking
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien. Het is geen klantresultaat of belofte over jouw uitkomst.
01 / DE BASIS
Drie tot vijf ideeën per lens, een onderbouwde top drie met teststappen en één voorstel dat twee lenzen combineert.
02 / ZO KAN HET ERUITZIEN
Fictief voorbeeld: een fietsenwerkplaats wil minder wachttijd bij kleine reparaties. Omdraaien kan een proef met vooraf geboekte reparatieslots opleveren; schrappen een korter intakeformulier. Meet doorlooptijd, ontbrekende informatie en klantreacties voordat je die werkwijzen vastlegt.
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien. Het is geen klantresultaat of belofte over jouw uitkomst.
Ideeën zijn voorstellen, geen aangetoonde tijdwinst, marge of omzet. Uitvoerbaarheid binnen negentig dagen is een selectiecriterium, geen opleverbelofte. De skill onderzoekt de marktvraag niet en bouwt of lanceert de gekozen variant niet. Controleer kosten, capaciteit en toepasselijke eisen voordat je invoert.
03 / AAN DE SLAG
Beschrijf wat er nu bestaat, voor wie het werkt en waar het vastloopt. Onbekende kosten of klantwensen blijven aannames.
Vervang, combineer, pas aan, verander, geef een ander gebruik, schrap en draai om. Per lens ontstaan concrete voorstellen.
Vergelijk verwachte impact, uitvoerbaarheid binnen 90 dagen en onderscheid. De top drie krijgt acties en een aanname om eerst te toetsen.
04 / MAAK HET EIGEN
De Nederlandstalige skill is gratis te downloaden als ZIP met een SKILL.md-instructiebestand. Je hoeft voor de download geen account aan te maken of een e-mailadres achter te laten. Het bestand wordt aangeboden onder de MIT-licentie; lees de licentievoorwaarden voordat je het aanpast of verder verspreidt. Hulp bij het toepassen? Plan een gesprek.
Alle informatieDownload. Pas toe. Verfijn.
Taal van het bestand: Nederlands
Lees verder in je eigen tempo.
Je beschrijft in een paar zinnen wat je wilt vernieuwen, en Claude haalt dat product, die dienst of dat proces door zeven vaste lenzen. Vervangen, combineren, aanpassen, vergroten, anders gebruiken, elimineren, omdraaien. Per lens komen er drie tot vijf concrete voorstellen uit, geen steekwoorden. Daarna kiest de skill een top drie op impact, haalbaarheid binnen 90 dagen en onderscheid, met per idee de eerste actiestappen en de aanname die je moet checken. Het is de gestructureerde tegenhanger van een sessie waarin iedereen het eerste voor de hand liggende idee roept.
de regels hierboven komen uit de zip op deze pagina · SKILL.md is 6.689 bytes
Hieronder staat het uitgewerkte voorbeeld dat letterlijk in de SKILL.md staat, hier ingekort weergegeven. Een lokale Italiaanse pizzeria in Utrecht, omzet stagneert. Let op de volgorde: eerst begrijpt de skill het object, dan pas gaan de lenzen erop. En let op wat er na de zeven lenzen gebeurt, want daar zit het verschil met een gewone brainstorm.
De AI SCAMPER Innovatie Coach is een gratis skill uit onze skill-bibliotheek. Een skill is een instructiebestand, SKILL.md, dat een AI-assistent een vaste werkwijze meegeeft voor een taak. Geen software die je installeert, geen abonnement, geen koppeling met je systemen: een tekstbestand dat Claude vertelt welke zeven lenzen hij op je idee moet zetten, in welke volgorde hij werkt, hoe een idee eruit moet zien voordat het een idee mag heten, en waarop hij uiteindelijk een top drie kiest. Je downloadt de zip bovenaan deze pagina, zet hem in je Claude-omgeving, en vanaf dat moment doet Claude een SCAMPER-analyse volgens deze logica in plaats van een vrije associatie.
Het probleem dat de skill oplost zie je bij vrijwel elke ideeensessie. Iemand zegt: we moeten iets nieuws. Er komen vijf suggesties, drie daarvan kende iedereen al, de vierde is te groot om te doen en de vijfde is eigenlijk een klacht. Na een uur staat er een lijst zonder eigenaar en zonder eerste stap. SCAMPER pakt precies dat aan door het probleem om te draaien: niet zoeken naar inspiratie, maar systematisch zeven vaste invalshoeken langslopen op iets dat je al hebt. De vraag verandert daardoor van waar halen we een goed idee vandaan in wat gebeurt er als we dit onderdeel vervangen, en die tweede vraag is voor iedereen beantwoordbaar.
Geschreven is hij voor ondernemers die vastzitten in hun product, marketeers die nieuwe campagnes nodig hebben en teams die een ideatie-sessie willen draaien. Dat staat zo in de frontmatter van het bestand, dus dat is ook precies wanneer Claude hem oppakt. Hij is onderdeel van de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen: 100 skills, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.
Een eerlijke waarschuwing vooraf: SCAMPER vernieuwt iets dat er al is. De methode heeft een object nodig, een product, dienst, proces of idee dat je in woorden kunt beschrijven. Voor de vraag welk probleem je uberhaupt zou moeten oplossen is dit niet de juiste lens, en dat maakt de skill zelf ook niet mooier dan het is.
SCAMPER wordt er omschreven als zeven specifieke lenzen waar je een idee doorheen haalt om varianten en verbeteringen te vinden die anders onzichtbaar blijven. In die formulering zit de hele diagnose. Onzichtbaar, niet onbedacht. De ideeen die je mist zijn zelden ingewikkeld: je komt er niet op omdat niemand de vraag stelde die ze zichtbaar maakt.
Vrij denken loopt over bekende paden. Vraag een team om ideeen voor een bestaand product en je krijgt varianten op wat er al is. Dat is geen gebrek aan creativiteit maar een gevolg van hoe herinnering werkt: de eerste associatie blokkeert de tweede. Zeven verplichte lenzen breken dat patroon, omdat de zesde lens een vraag stelt die niemand uit zichzelf zou stellen.
De sessie stopt bij het steekwoord. Op de meeste flipovers staan losse begrippen: abonnement, community, nieuwe doelgroep. Dat is geen idee, dat is een categorie. Daar is het bestand streng in: elk voorstel moet concreet en uitvoerbaar zijn, met per idee een korte uitleg waarom het werkt of welk probleem het oplost. Het verschil tussen die twee vormen is het verschil tussen een sessie en een besluit.
Er wordt niet gekozen. Een lijst van dertig ideeen is een lijst van dertig manieren om niets te doen. Daarom zit het kiezen in de skill ingebouwd als aparte stap, met drie criteria die vooraf vastliggen, zodat de keuze niet naar het idee gaat waar de hardste stem achter zat.
Niemand toetst de aanname. Elk idee rust op iets dat waar moet zijn voordat het werkt. Het voorbeeld in de SKILL.md maakt dat expliciet: bij het zondagsbrunch-idee is de aanname dat de zondagtraffic in de buurt hoog genoeg is. Zonder die zin is het een plan, met die zin is het een test.
In diff-vorm, met regels naar het voorbeeld in de skill: wat er in een gewone sessie op het bord komt, en wat de skill ervan maakt.
Dit is het hart van het bestand: zeven lenzen, elk met een eigen centrale vraag. Ze worden systematisch afgewerkt en er wordt er geen overgeslagen, ook niet als een lens op het eerste gezicht niet past. Juist die ene ongemakkelijke lens levert vaak het idee op waar niemand aan dacht. De mono-regels eronder zijn de centrale vragen zoals ze in de SKILL.md staan.
Een skill is zo goed als zijn instructies, dus die beschrijven we hier gewoon, zonder mooier te maken wat er staat. Bovenaan staat een frontmatter: de naam ai-scamper-innovatie-coach, versie 1.0.0 en licentie MIT. Daaronder staat een lange beschrijving die bepaalt wanneer Claude de skill zelf oppakt. Niet alleen bij het woord SCAMPER, maar ook bij brainstormen, productinnovatie, een idee verbeteren, nieuwe productvarianten verzinnen, een dienst herontwerpen, business model variaties, hoe vernieuw ik mijn product, wat kan beter aan dit, denk out of the box, ideatie sessie en help me met innoveren. Zeg je zoiets tegen Claude terwijl de skill geladen is, dan gaat hij vanzelf aan.
Daarna volgt de historische verankering, in twee zinnen. SCAMPER is ontwikkeld door Bob Eberle in 1971, gebaseerd op het brainstormwerk van Alex Osborn, de uitvinder van brainstorming. De letters staan voor zeven specifieke lenzen waar je een idee doorheen haalt om varianten en verbeteringen te vinden die anders onzichtbaar blijven. Vervolgens krijgt elke letter een eigen blok met een korte uitleg en een centrale vraag, precies zoals in FIG.02 hierboven staat.
Het uitvoerende deel bestaat uit vier stappen. Stap 1, begrijp het object. Is niet duidelijk wat er precies geanalyseerd wordt, dan vraagt de skill eerst na: wat is het kernproduct of de kernservice, wie is de huidige doelgroep, wat is de huidige prijs of het kostenmodel, en wat is nu de grootste pijn of beperking. Daar zit meteen een begrenzing bij die je in weinig prompts ziet: stel maximaal drie vragen tegelijk en ga dan door. Je krijgt dus geen vragenlijst maar hooguit een korte ronde.
Stap 2, pas alle zeven lenzen toe. Elke letter wordt systematisch afgewerkt met drie tot vijf concrete, uitvoerbare ideeen. Zelfs het format ligt vast: per lens de letter met de naam en de Nederlandse vertaling, dan de centrale vraag toegespitst op jouw object, dan genummerde ideeen waarbij elk idee wordt gevolgd door een korte uitleg waarom het werkt of welk probleem het oplost. Geen vage uitspraken, wel concrete voorstellen: dat staat er letterlijk.
Stap 3, selecteer de top drie. Na de zeven lenzen kiest de skill de drie sterkste ideeen uit alle varianten, op drie criteria: hoge impact op de hoofd-KPI van de gebruiker zoals omzet, retentie of marge, realistische uitvoerbaarheid binnen 90 dagen, en differentiatie ten opzichte van concurrenten. Per gekozen idee levert hij vier dingen: welke SCAMPER-lens het is, het idee in een zin, de drie eerste actiestappen om het te testen, en welke aanname gevalideerd moet worden voordat je verder gaat.
Stap 4, suggereer een combinatie. De sterkste innovatie ontstaat volgens het bestand vaak door twee SCAMPER-ideeen te stapelen, en sluit daarom af met een voorbeeld waarin twee letters samenkomen. In het pizzeria-voorbeeld zijn dat Eliminate en Substitute, samen een abonnement met drie wekelijks wisselende opties.
Tot slot een blok Toon en regels dat zes punten telt, waarvan er vier expliciet iets verbieden. Heldere taal en geen jargon. Geen emoji-bullets maar normale opsommingstekens. Concreet en zakelijk, niet wollig. Laten zien dat het object echt begrepen is door specifieke woorden uit jouw input terug te laten komen. Daag de aanname uit en vlei niet. En: is een idee dom of risicovol, benoem dat. Dat laatste punt is het interessantste, want het maakt van de skill geen ja-knikker.
Juist dit onderscheidt de skill van een brainstorm: het divergeren is maar de helft van het werk. De aantallen hieronder volgen rechtstreeks uit het bestand, drie tot vijf ideeen per lens over zeven lenzen, en dienen als schematisch voorbeeld van de trechter. De laatste stap is de belangrijkste, want daar wordt een idee een experiment.
De SKILL.md sluit af met een bronvermelding van vier titels. Dat is bewust: dan kun je ze nalezen en zelf beoordelen of je het met de aanpak eens bent. Hieronder staan ze alle vier, met wat ze bijdragen.
Eberle, 1971. SCAMPER: Games for Imagination Development, uitgegeven door D.O.K. Publishers. Dit is de bron van het letterwoord zelf. Bob Eberle bedacht het als hulpmiddel voor het ontwikkelen van verbeelding, oorspronkelijk in het onderwijs, en dat verklaart de vorm: zeven vragen die eenvoudig genoeg zijn om aan iedereen te stellen.
Eberle, 1996. Scamper On: More Creative Games and Activities for Imagination Development, bij Prufrock Press. De vervolgtitel, en de reden dat de methode in de bronvermelding twee keer bij dezelfde auteur staat: het is geen eenmalige vondst maar een uitgewerkte praktijk.
Osborn, 1953. Applied Imagination: Principles and Procedures of Creative Problem Solving, bij Charles Scribner's Sons. Dit heet er expliciet de originele brainstormtechniek waarop SCAMPER voortbouwt. Osborn is de uitvinder van brainstorming, en zijn kernregel, eerst genereren en pas daarna beoordelen, zie je terug in de scheiding tussen stap 2 en stap 3 van de skill.
Michalko, 2006. Thinkertoys: A Handbook of Creative-Thinking Techniques, bij Ten Speed Press. Het bestand verwijst specifiek naar het hoofdstuk over de toepassing van SCAMPER. Dit is de praktische kant: hoe je de lenzen in een echte sessie gebruikt zonder dat het een invuloefening wordt.
Ook zonder de skill te installeren kun je met deze principes verder komen: neem iets dat je al hebt, loop de zeven vragen af zonder er een over te slaan, dwing jezelf om per lens minstens drie concrete voorstellen op te schrijven, en kies pas daarna. Wil je de creatieve fase daarvoor breder aanpakken, dan sluit de Design Thinking Coach skill daar direct op aan, en voor het scheiden van dromer, realist en criticus is er de Disney Methode Coach skill.
Eerlijk gezegd heeft deze SKILL.md geen apart blok met de kop Niet doen, zoals sommige andere skills in de bibliotheek. De grenzen staan in het blok Toon en regels, zes punten waarvan er vier expliciet iets verbieden, plus twee regels over uitdagen en benoemen. In het gesprek pakken die regels zo uit: links het verzoek dat je zou kunnen doen, rechts wat er volgens het bestand gebeurt.
De zip bevat een map, ai-scamper-innovatie-coach, met daarin de SKILL.md. Installeren is een kwestie van dat bestand op de juiste plek zetten, en die plek verschilt per omgeving. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en dezelfde skill werkt daardoor ook in Codex, Cursor en Gemini CLI. Je downloadt dus geen Claude-bestand maar een werkinstructie die elke moderne AI-assistent kan lezen.
~/.claude/skills/ (of .claude/skills/ in je project)./ai-scamper-innovatie-coach.AGENTS.md in je repo.AGENTS.md.Daarna is het gebruik simpel: beschrijf in een paar zinnen wat je wilt vernieuwen en vraag om een SCAMPER-analyse. Hoe concreter je object, hoe bruikbaarder de ideeen. Ben je nieuw met dit soort bestanden, lees dan eerst wat Claude skills zijn en daarna de stap-voor-stap uitleg over Claude skills installeren. Wil je de skill aanpassen naar je eigen sector of je eigen KPI, dan legt een SKILL.md schrijven uit hoe je dat doet zonder de structuur te slopen. Voor de bredere context over werken met AI is er de kennisbank.
Op zijn sterkst is hij als je iets hebt dat werkt maar niet meer groeit. Een dienst die al jaren hetzelfde pakket is. Een product waar de marge uit loopt. Een proces waar iedereen omheen werkt. Precies dat soort objecten hebben genoeg detail om zeven lenzen op te zetten, en genoeg pijn om de uitkomst ook echt te gebruiken. Hij werkt ook goed als voorbereiding op een teamsessie: laat de skill eerst zeven lenzen langslopen, neem de output mee als startdocument, en gebruik de sessie voor het kiezen in plaats van voor het bedenken. Dat scheelt het uur waarin iedereen dezelfde drie dingen noemt.
Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen. De eerste is een leeg vertrekpunt: heb je nog geen product of dienst, dan is er niets om te vervangen, te combineren of te elimineren. Begin dan bij de vraag welk probleem je oplost, bijvoorbeeld met de Jobs to be Done Analist skill. De tweede is een keuze tussen alternatieven die al op tafel liggen: SCAMPER genereert varianten, maar hij weegt geen bestaande opties tegen elkaar af. Daar is de Six Thinking Hats Analist skill logischer, die precies dat doet vanuit zes denkmodi.
De derde grens is validatie. Hij bedenkt varianten en benoemt per gekozen idee welke aanname eerst waar moet zijn, maar checken doet hij die aanname niet. Hij kent je cijfers niet, je markt niet en je capaciteit niet. Wat er uit komt is materiaal om mee te testen, geen bewijs dat iets werkt. Wie dat verschil negeert, verwisselt een goed gestructureerde lijst met een businessplan.
Nog een eerlijke grens die volgt uit de frontmatter zelf: het bestand noemt design thinking als een van de triggers. Dat betekent dat de skill vaak aanslaat op vragen die feitelijk breder zijn dan SCAMPER. Krijg je een SCAMPER-analyse terug terwijl je eigenlijk een gebruikersonderzoek zocht, dan is dat geen fout van de skill maar van de vraagstelling. Zeg dan expliciet welk framework je wilt.
Deze skill is de gratis doe-het-zelf-versie van werk dat we ook als dienst leveren. De skill blijft compleet en zonder addertjes, maar besef wat een skill is: hij leert je AI hoe hij iets doet, terwijl elke nieuwe sessie leeg begint. De skill is niet de motor en niet het geheugen. Jij prompt, jij levert elke keer opnieuw de context over je product en je markt, jij kiest. Wie dat anders wil, heeft twee vervolgstappen: de motor uit handen geven, of het geheugen regelen.
Trede 3 verdient meer dan een alinea, want dit is het verschil tussen een slimme chat en een systeem waar je op kunt bouwen. Bij een innovatie-skill valt dat verschil extra op: een ideeenronde zonder geheugen levert elke keer dezelfde drie ideeen op die je vorige keer al hebt afgeschoten. Jarvis is het organisatiebrein: het onthoudt wat je AI's moeten weten, verdeelt het werk en houdt bij wat er gebeurde.
Wij draaien zelf al maanden op dit systeem. Elke agent-sessie, elke taak en elke beslissing wordt erin gelogd en is terug te lezen. Een nieuwe sessie begint daardoor niet blanco: hij haalt eerst de vastgelegde besluiten, de lopende projecten en de laatste wijzigingen op, en werkt verder waar de vorige stopte. Ideeen die we een maand geleden verwierpen komen er dus niet elke keer opnieuw uit. We beschrijven hier geen belofte maar de werkwijze waar we zelf dagelijks in werken.
Bekijk de vier plannen op jarvis/prijzen. Via de wachtlijst geef je alleen vrijblijvend je voorkeursplan door. Dat maakt nog geen account, bestelling of betalingsplicht. Zakelijk maatwerk bespreken we eerst.
SCAMPER is een generator. Voor de fasen ervoor en erna zijn andere frameworks logischer, en die staan als aparte skills in dezelfde bibliotheek. Dit zijn de skills die volgens de verwantschapskaart direct aan deze skill grenzen, elk met de reden erbij.
Drie skills die dezelfde fase bedienen, maar met een andere denkbeweging.
Design Thinking CoachHet bredere proces eromheen: eerst de gebruiker begrijpen, dan pas varianten bedenken.SKILL Disney Methode CoachScheidt dromer, realist en criticus in drie ronden, waar SCAMPER in zeven lenzen werkt.SKILL Six Thinking Hats AnalistZes denkmodi op een beslissing, voor als de opties er al liggen en je moet kiezen.SKILLDe R van Reverse smaakt naar meer? Dan is dit de skill die daarop doorpakt.
Inversie DenkerDraait de vraag om: niet hoe het lukt, maar hoe het gegarandeerd mislukt.SKILL Pre-mortem AnalistStel dat je idee over een jaar mislukt is: waardoor kwam dat. Handig na de top drie.SKILLSCAMPER heeft een object nodig, en levert varianten op die getoetst moeten worden.
Jobs to be Done AnalistVoor het vertrekpunt: welke taak huurt je klant je eigenlijk voor in.SKILL Blue Ocean Strategie CoachVernieuwing op strategisch niveau: schrappen, verlagen, verhogen, creeren.SKILL Empathy Map CoachInleven in de klant voordat je aan zijn product gaat sleutelen.SKILLWaar deze skill vandaan komt en wat er nog meer is.
De hele skill-bibliotheek100 gratis skills op een rij, per onderwerp gesorteerd.HUB AI en automatisatieDe dienst erachter: van losse skills naar werkende automatisering in je bedrijf.SRV AI-trainingenAls je team dit soort sessies zelf wil leren draaien.SRV KennisbankArtikelen over SEO, AI en online zichtbaarheid, doorzoekbaar.DOCNiets. In de frontmatter van het bestand staat license: MIT, en je hoeft geen account aan te maken en geen e-mailadres achter te laten. Je downloadt een zip van 3,3 KB met daarin een map en een enkel bestand, SKILL.md, en dat is de complete skill. Er is geen betaalde versie en er komt geen verkoopmail achteraan.
Ja. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en hetzelfde bestand werkt daardoor ook in Codex, Cursor, Gemini CLI en andere tools die de standaard volgen. In Codex pak je de zip uit in .agents/skills/ in je project, of in ~/.agents/skills/ voor al je projecten; Codex ondersteunt SKILL.md sinds de open standaard van december 2025 rechtstreeks. De inhoud van SKILL.md in je AGENTS.md zetten kan ook nog steeds. De instructies zijn gewoon leesbare tekst, dus een assistent die instructiebestanden accepteert kan ermee overweg.
Het bestand schrijft drie tot vijf concrete ideeen per lens voor, en er zijn zeven lenzen. Daarna kiest de skill een top drie uit alle varianten en voegt hij een combinatie-idee toe waarin twee letters samenkomen. Het aantal is dus geen doel: de opdracht is dat elk idee concreet en uitvoerbaar is, geen los steekwoord en geen vage uitspraak.
Op drie criteria die letterlijk in het bestand staan: hoge impact op de hoofd-KPI van de gebruiker zoals omzet, retentie of marge, realistische uitvoerbaarheid binnen 90 dagen, en differentiatie ten opzichte van concurrenten. Per gekozen idee noemt de skill de lens, het idee in een zin, de drie eerste actiestappen om het te testen en de aanname die eerst gevalideerd moet worden.
Je begint met een korte beschrijving van wat je wilt vernieuwen. Is dat niet duidelijk genoeg, dan vraagt de skill eerst na wat het kernproduct of de kernservice is, wie de huidige doelgroep is, wat de huidige prijs of het kostenmodel is en wat nu de grootste pijn of beperking is. Het bestand begrenst dat expliciet: maximaal drie vragen tegelijk, daarna gaat hij door.
Als je nog geen object hebt om door de lenzen te halen. SCAMPER vernieuwt iets dat er al is: een product, dienst, proces of idee. Voor een leeg vertrekpunt, voor de vraag welk probleem je uberhaupt oplost, of voor een keuze tussen alternatieven die al op tafel liggen, zijn andere frameworks logischer. De skill is ook geen validatie: hij bedenkt varianten, hij bewijst niet dat ze werken.
Ja, en dat staat als regel in het bestand. Onder Toon en regels staat dat de skill de aanname moet uitdagen en niet moet vleien, en dat hij het moet benoemen als een idee dom of risicovol is. Hij is dus geen ja-knikker die zeven lenzen met complimenten vult. Wat hij niet doet, is je cijfers of je markt controleren: dat blijft jouw werk.
Een betere productvariant helpt alleen als iemand hem tegenkomt. Blijft de aanwas van klanten achter, dan zit het echte werk voor de ideeenronde: gevonden worden door de mensen die je zoeken, in Google en in AI-antwoorden. De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek.
