Zes denkhoeden · IN HET KORT
In een discussie raken feiten, enthousiasme, risico’s en ideeën gemakkelijk door elkaar. De skill met zes denkhoeden geeft die perspectieven ieder een eigen plek. Daarna breng je ze samen om te bepalen welke stap of ontbrekende informatie het belangrijkst is.
Jouw opdracht
Fictief voorbeeld: twee collega’s willen een werkplek huren. De huurprijs is bekend, de opzegtermijn niet. Enthousiasme blijft gescheiden van een mogelijk voordeel als samen overleggen. Alternatieven zijn een dagpas of een beperkte proef. Eerst de voorwaarden opvragen kan nuttiger zijn dan meteen ja of nee zeggen.
Mogelijke uitwerking
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien. Het is geen klantresultaat of belofte over jouw uitkomst.
01 / DE BASIS
Zes gescheiden perspectieven, maximaal vijf risico’s en voordelen, minstens drie alternatieven en een synthese.
02 / ZO KAN HET ERUITZIEN
Fictief voorbeeld: twee collega’s willen een werkplek huren. De huurprijs is bekend, de opzegtermijn niet. Enthousiasme blijft gescheiden van een mogelijk voordeel als samen overleggen. Alternatieven zijn een dagpas of een beperkte proef. Eerst de voorwaarden opvragen kan nuttiger zijn dan meteen ja of nee zeggen.
Dit voorbeeld laat de werkwijze zien. Het is geen klantresultaat of belofte over jouw uitkomst.
De skill vult geen ontbrekende feiten of gevoelens van anderen in. De uitkomst kan zijn dat de beslissing nog niet rijp is. De structuur vervangt geen specialistische beoordeling van juridische, financiële of veiligheidsvragen en neemt de keuze niet van je over.
03 / AAN DE SLAG
De blauwe hoed opent; de witte hoed scheidt beschikbare feiten van ontbrekende informatie.
Geef gevoelens, risico’s, onderbouwde voordelen en creatieve alternatieven ieder een eigen blok.
De blauwe hoed verbindt de bevindingen en benoemt wat je eerst nog moet onderzoeken.
04 / MAAK HET EIGEN
De Nederlandstalige skill is gratis te downloaden als ZIP met een SKILL.md-instructiebestand. Je hoeft voor de download geen account aan te maken of een e-mailadres achter te laten. Het bestand wordt aangeboden onder de MIT-licentie; lees de licentievoorwaarden voordat je het aanpast of verder verspreidt. Hulp bij het toepassen? Plan een gesprek.
Alle informatieDownload. Pas toe. Verfijn.
Taal van het bestand: Nederlands
Lees verder in je eigen tempo.
Je legt een beslissing, plan of dilemma voor, en Claude zet er zes denkhoeden op. Een voor een, nooit door elkaar. Wit voor de feiten en de gaten in de feiten, rood voor het gevoel zonder rechtvaardiging, zwart voor de risico's, geel voor de onderbouwde voordelen, groen voor de alternatieven en blauw voor het proces en de synthese. Wat je terugkrijgt is geen mening met argumenten eromheen, maar zes losse blokken plus een conclusie die ook mag luiden dat de beslissing nog niet rijp is.
de regels hierboven komen uit de zip op deze pagina · SKILL.md is 6.412 bytes
Dit is het uitgewerkte voorbeeld dat letterlijk in de SKILL.md staat, hier ingekort weergegeven. Een ondernemer twijfelt over een tweede vestiging. Let vooral op de witte hoed, want daar staat niet alleen wat bekend is maar ook wat ontbreekt. En let op de afloop: de skill kiest hier bewust geen kant.
De AI Six Thinking Hats Analist is een gratis skill uit onze skill-bibliotheek. Een skill is een instructiebestand, SKILL.md, dat een AI-assistent een vaste werkwijze meegeeft voor een taak. Geen software die je installeert, geen abonnement, geen koppeling met je systemen: een tekstbestand dat Claude vertelt welke zes denkhoeden hij moet opzetten, in welke volgorde, hoeveel punten er per hoed maximaal of minimaal in mogen, en wat hij onder geen beding mag doen. Je downloadt de zip bovenaan deze pagina, zet hem in je Claude-omgeving, en vanaf dat moment analyseert Claude een vraagstuk volgens dit raamwerk in plaats van er een mening over te geven.
Het probleem dat de skill oplost staat in het bestand zelf beschreven, en het is herkenbaar. Normaal denken loopt door elkaar. Feiten, gevoelens, kritiek en kansen botsen tegelijk, en dat maakt denken traag en emotioneel. Je hebt het meegemaakt in elke vergadering die vastliep: iemand noemt een kans, iemand anders schiet die meteen af met een risico, een derde brengt een gevoel in dat niemand hardop wil erkennen, en na een uur is niemand van standpunt veranderd. Niet omdat het onderwerp te moeilijk was, maar omdat er vijf soorten denken tegelijk in dezelfde ruimte zaten.
De oplossing van Edward de Bono is even simpel als contra-intuitief: laat iedereen op hetzelfde moment naar hetzelfde aspect kijken. Dat heet parallel denken, en het bestand zegt er kort en helder over dat het diepte geeft in plaats van discussie. Voor een AI werkt dat principe net zo goed als voor een team, want ook een AI die alles tegelijk mag zeggen levert een gladde alinea op waarin de risico's wegvallen tegen de kansen.
Dit bestand is bedoeld voor iedereen die vastloopt in een keuze waarin feiten, emoties, risico's, kansen en creatieve alternatieven door elkaar heen lopen. Dat staat zo in de frontmatter, samen met vergaderingvoorbereiding, strategiesessies, conflictsituaties en brainstorms waarin de ideeen niet gestructureerd worden. Hij is onderdeel van de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen: 100 skills, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.
Het kernprincipe krijgt in de SKILL.md een eigen kopje, en dat is niet voor niets. De hele methode staat of valt met het idee dat je denken kunt opdelen in modi die elkaar niet in de weg zitten. Vier gevolgen daarvan zie je terug in de manier waarop de skill is gebouwd.
Kritiek krijgt eindelijk een plek. In een gewoon gesprek is kritiek sociaal duur: wie een risico noemt, lijkt tegen het plan. Onder de zwarte hoed is kritiek juist de opdracht, en dat haalt de lading eraf. Daar komt meteen een grens bij, en die is nuttig: geen kritiek om de kritiek, maar concrete risicoanalyse. Vijf risico's met een uitleg waarom, niet vijftig bezwaren.
Gevoel hoeft niet verantwoord te worden. De rode hoed is de hoed die mensen het gekste vinden en die in de praktijk het meeste oplevert. Daar is de instructie expliciet over: geen rechtvaardiging nodig, het mag ook irrationeel zijn, en tegenstrijdige gevoelens zijn toegestaan. Het voorbeeld bevat een zin die geen enkele nette analyse zou hebben opgeleverd: is dit ambitie of vluchten uit de eerste zaak. Dat soort onuitgesproken weerstand stuurt beslissingen, of je het nu opschrijft of niet.
Wat je niet weet wordt zichtbaar. De witte hoed vraagt niet alleen om feiten maar ook om de gaten. Bij het voorbeeld staan de onbekende huurprijs, de onbekende concurrentie, de onbekende personeelsbeschikbaarheid en het onbekende doorlopende rendement netjes op een rij. Dat lijstje is vaak het echte resultaat van een sessie, want zolang die vier vakjes leeg zijn is elke conclusie een gok met opmaak eromheen.
Er is een hoed voor het proces zelf. Blauw doet iets dat de andere vijf hoeden niet kunnen: hij kijkt naar de analyse zelf in plaats van naar het onderwerp. Hij herformuleert de vraag aan het begin en bepaalt aan het eind wat de volgende stap is, inclusief het aanwijzen van de hoed die nog langer op moet blijven. Zonder die meta-hoed levert de methode zes interessante lijstjes op en geen besluit.
In diff-vorm, met regels naar het voorbeeld in de skill: wat een gewone analyse ervan maakt, en wat er onder de hoeden overblijft.
Elke hoed heeft een eigen taak en een eigen grens. Die grenzen zijn het interessantste deel van het bestand, want daar staat wat er juist niet in een hoed hoort. De kolom rechts vat per hoed samen wat wel en niet mag, zoals het in de SKILL.md staat. En let op: de hoeden krijgen hier bewust geen zes kleuren, omdat het bestand kleuren in de output verbiedt.
Een skill is zo goed als zijn instructies, dus die beschrijven we hier gewoon, zonder mooier te maken wat er staat. Het bestand opent met een frontmatter: de naam ai-six-thinking-hats-analist, versie 1.0.0 en licentie MIT. De beschrijving daaronder bepaalt wanneer Claude de skill zelf oppakt: bij six thinking hats, zes denkhoeden, de Bono en parallel denken, maar ook bij zinnen als haal alle perspectieven, help me denken, analyseer vanuit verschillende hoeken, laat mij alle kanten zien, structureer deze beslissing en simpelweg ik twijfel.
Daarna volgt de rolbepaling. Claude is een gestructureerde denker die het raamwerk van Edward de Bono uit 1985 toepast, en de opdracht is om een vraagstuk vanuit zes afzonderlijke denkhoeden te bekijken. Er staat een zin bij die het hele bestand samenvat: ze worden een voor een opgezet, niet door elkaar. Vervolgens krijgt elke hoed een eigen blok, precies zoals in FIG.02 hierboven.
De werkwijze telt zeven stappen, in vaste volgorde. Stap 1 is de herformulering van het vraagstuk, waarmee de blauwe hoed start: vat samen wat de kern is, in een zin. Stap 2 is de witte hoed, met een lijst bekende feiten en een lijst ontbrekende feiten, en zonder interpretaties. Stap 3 is de rode hoed, met eerste gevoel, onderbuikreactie en intuitie in korte zinnen, waarbij ook tegenstrijdige gevoelens zijn toegestaan. Stap 4 is de zwarte hoed, met maximaal vijf concrete risico's, elk met een korte uitleg waarom.
Stap 5 is de gele hoed, met maximaal vijf concrete voordelen, elk onderbouwd met waarom het werkt. Stap 6 is de groene hoed, met minimaal drie alternatieven of creatieve variaties op de oorspronkelijke aanpak. Stap 7 is de blauwe hoed synthese, met een aanbeveling of een helder beslissingsadvies, plus de aanwijzing welke hoed je nog langer op moet houden als er onzekerheid blijft.
De outputstructuur ligt ook vast. Altijd duidelijke headers per hoed, geen emoji-hoeden maar de naam van de hoed als kop, en afsluiten met een blauwe hoed synthese-paragraaf. Die laatste eis lijkt cosmetisch maar is het niet: hij dwingt af dat er ergens een alinea staat waarin de losse blokken bij elkaar komen.
Tot slot vijf stijlregels. Kort en scherp, geen watervallen tekst. Iedere hoed krijgt zijn eigen blok, nooit samengevoegd. Nederlands, tenzij de input in een andere taal is. Geen aannames invullen, alleen werken met wat de gebruiker aanreikt. En: kan een hoed niet worden toegepast door gebrek aan informatie, benoem dat dan onder de witte hoed als ontbrekende data. Die laatste twee regels samen maken de skill bruikbaar, want ze voorkomen dat je een keurig ingevulde analyse terugkrijgt die grotendeels verzonnen is.
Helemaal onderaan staat een bronvermelding van twee titels en een apart blok met de kop Niet Doen, waarin vier dingen staan die de skill onder geen beding doet. Die vier staan uitgewerkt in FIG.04 verderop.
De volgorde is geen suggestie maar de methode zelf. Blauw opent, want zonder scherpe vraag analyseer je het verkeerde. Wit gaat voor rood, zodat het gevoel niet als feit wordt aangezien. Zwart voor geel, zodat het optimisme niet ongetoetst blijft. Groen na de kritiek, want alternatieven worden pas nuttig als je weet wat er mis is. En blauw sluit af.
De bronvermelding in de SKILL.md is kort: twee vermeldingen. Dat past bij een raamwerk met een duidelijke bedenker, en het maakt controleren makkelijk.
De Bono, 1985. Six Thinking Hats, uitgegeven bij Little, Brown and Company. Dit is de bron van de methode zelf, en de reden dat de hoeden zes zijn en niet vier of acht. De Bono was arts en psycholoog en muntte ook de term lateraal denken, die in het bestand terugkomt als omschrijving van de groene hoed. Zijn kernidee is dat denken een vaardigheid is die je kunt structureren in plaats van een talent dat je hebt of niet hebt, en de hoeden zijn daar het praktische gereedschap voor.
The Decision Lab. Er wordt verwezen naar de reference guide over Six Thinking Hats van deze organisatie. Dat is een naslagbron over gedragswetenschap en besluitvorming, en de reden dat hij erbij staat is nuttig om te weten: het raamwerk wordt daar behandeld als besliskundig instrument, niet als creativiteitstruc. Dat verklaart waarom de skill eindigt met een beslissingsadvies en niet met een lijst inzichten.
Ook zonder de skill te installeren kun je met dit principe verder komen: neem je eigen dilemma, schrijf zes koppen onder elkaar, en dwing jezelf om onder de witte hoed ook echt op te schrijven wat je niet weet. Wil je het denkwerk daarna nog harder toetsen, dan pakt de Red Team Analist skill de rol van de zwarte hoed en maakt daar een volledige tegenspraak van, en de Socratische Methode Coach skill blijft doorvragen op de aannames die onder de witte en rode hoed boven kwamen.
De SKILL.md sluit af met een blok dat letterlijk Niet Doen heet, met vier regels erin. Samen met de stijlregels vormen die de grenzen van de skill, en die grenzen zijn minstens zo belangrijk als de zes hoeden zelf. In het gesprek pakken ze zo uit: links het verzoek dat je zou kunnen doen, rechts wat er volgens het bestand gebeurt.
De zip bevat een map, ai-six-thinking-hats-analist, met daarin de SKILL.md. Installeren is een kwestie van dat bestand op de juiste plek zetten, en die plek verschilt per omgeving. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en dezelfde skill werkt daardoor ook in Codex, Cursor en Gemini CLI. Je downloadt dus geen Claude-bestand maar een werkinstructie die elke moderne AI-assistent kan lezen.
~/.claude/skills/ (of .claude/skills/ in je project)./ai-six-thinking-hats-analist.AGENTS.md in je repo.AGENTS.md.Daarna is het gebruik simpel: beschrijf je vraagstuk, desnoods in een zin, en laat de hoeden hun werk doen. Hoe meer feiten je meegeeft, hoe voller de witte hoed en hoe minder er onder ontbrekende data belandt. Ben je nieuw met dit soort bestanden, lees dan eerst wat Claude skills zijn en daarna de stap-voor-stap uitleg over Claude skills installeren. Wil je de hoeden aanpassen aan je eigen besluitvorming, bijvoorbeeld met een vaste zevende stap voor je team, dan legt een SKILL.md schrijven uit hoe je dat doet zonder de structuur te slopen. Voor de bredere context over werken met AI is er de kennisbank.
Op zijn sterkst is hij bij een keuze waar je al een tijdje omheen loopt zonder te kiezen. Een tweede vestiging, een eerste medewerker, een prijsverhoging, een samenwerking aangaan of juist beeindigen. Dat soort vraagstukken hebben alle vijf de ingredienten die door elkaar lopen: feiten die deels ontbreken, gevoel dat je niet hardop zegt, risico's die je afwisselend te groot en te klein maakt, kansen die vooral aantrekkelijk klinken, en alternatieven waar niemand aan denkt omdat het gesprek over ja of nee gaat. Hij werkt ook goed als voorbereiding op een overleg: neem de zes blokken mee als agenda, en gebruik de vergadering om per hoed aan te vullen in plaats van om te discussieren.
Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen. De eerste is een vraag die feitelijk is. Moet ik dit contract tekenen volgens de wet is geen zes-hoeden-vraag, dat is een vraag voor iemand met verstand van zaken. De tweede is het genereren van iets nieuws: heb je geen dilemma maar een product dat vernieuwing nodig heeft, dan is de SCAMPER Innovatie Coach skill logischer, want die genereert varianten in plaats van perspectieven te wegen. Voor het bredere ontwerpproces daaromheen is er de Design Thinking Coach skill.
De derde grens is de belangrijkste en staat in het bestand zelf: de skill werkt alleen met wat jij aanreikt. Hij zoekt niets op, hij controleert geen cijfers en hij kent je markt niet. Geef je weinig informatie, dan krijg je een korte witte hoed met een lange lijst ontbrekende data, en dat is precies wat er hoort te gebeuren. Wie dat leest als een tekortkoming van de skill, verwart een spiegel met een lamp.
Nog een eerlijke grens over de uitkomst. Een blauwe hoed synthese die luidt dat de beslissing niet rijp is, voelt als geen antwoord. Het is wel het meest bruikbare antwoord dat een analyse kan geven, want het vertelt je exact welke twee cijfers je moet ophalen voordat de rest ertoe doet. Verwacht dus geen knoop die voor je wordt doorgehakt: verwacht een geordend beeld plus de volgende stap.
Deze skill is de gratis doe-het-zelf-versie van werk dat we ook als dienst leveren. De skill blijft compleet en zonder addertjes, maar besef wat een skill is: hij leert je AI hoe hij iets doet, terwijl elke nieuwe sessie leeg begint. De skill is niet de motor en niet het geheugen. Jij prompt, jij levert elke keer opnieuw de feiten aan, jij beslist. Wie dat anders wil, heeft twee vervolgstappen: de motor uit handen geven, of het geheugen regelen.
Trede 3 verdient meer dan een alinea, want dit is het verschil tussen een slimme chat en een systeem waar je op kunt bouwen. Bij een beslis-skill valt dat verschil extra op: de witte hoed vraagt om feiten, en zonder geheugen typ je die elke keer opnieuw in. Erger nog, je vergeet welk besluit je vorige maand nam en waarom. Jarvis is het organisatiebrein: het onthoudt wat je AI's moeten weten, verdeelt het werk en houdt bij wat er gebeurde.
Wij draaien zelf al maanden op dit systeem. Elke agent-sessie, elke taak en elke beslissing wordt erin gelogd en is terug te lezen. Een nieuwe sessie begint daardoor niet blanco: hij haalt eerst de vastgelegde besluiten, de lopende projecten en de laatste wijzigingen op, en werkt verder waar de vorige stopte. We beschrijven dus geen belofte maar de werkwijze waar we zelf dagelijks in werken.
Bekijk de vier plannen op jarvis/prijzen. Via de wachtlijst geef je alleen vrijblijvend je voorkeursplan door. Dat maakt nog geen account, bestelling of betalingsplicht. Zakelijk maatwerk bespreken we eerst.
Zes hoeden wegen wat er ligt. Voor het bedenken van nieuwe opties en voor het echt stukmaken van een plan zijn andere frameworks logischer, en die staan als aparte skills in dezelfde bibliotheek. Dit zijn de skills die volgens de verwantschapskaart direct aan deze skill grenzen, elk met de reden erbij.
Drie skills die de groene hoed als vertrekpunt nemen in plaats van als een van de zes.
SCAMPER Innovatie CoachZeven lenzen die varianten genereren op iets dat je al hebt, waar deze skill bestaande opties weegt.SKILL Design Thinking CoachHet bredere ontwerpproces: eerst de gebruiker begrijpen, dan pas oplossingen wegen.SKILL Disney Methode CoachDezelfde scheiding van denkmodi, maar in drie ronden: dromer, realist, criticus.SKILLVijf risico's zijn een begin. Wil je een plan echt stukmaken, dan zijn dit de skills.
Red Team AnalistGeorganiseerde tegenspraak: valt je plan aan alsof het van de concurrent is.SKILL Pre-mortem AnalistStel dat het over een jaar mislukt is: waardoor kwam dat. Goede vervolgstap op de zwarte hoed.SKILL Socratische Methode CoachBlijft doorvragen op de aannames die onder de witte en rode hoed boven kwamen.SKILLDe blauwe hoed wijst de volgende stap aan. Deze skills gaan over het knopen doorhakken.
Cynefin BeslisserBepaalt eerst wat voor soort probleem je hebt, en dus welke aanpak past.SKILL WRAP BeslisserVier stappen tegen de klassieke beslisfouten, handig als het bij ja of nee blijft hangen.SKILL Inversie DenkerDraait de vraag om: niet hoe het lukt, maar hoe het gegarandeerd mislukt.SKILLWaar deze skill vandaan komt en wat er nog meer is.
De hele skill-bibliotheek100 gratis skills op een rij, per onderwerp gesorteerd.HUB AI en automatisatieDe dienst erachter: van losse skills naar werkende automatisering in je bedrijf.SRV AI-trainingenAls je team dit soort sessies zelf wil leren draaien.SRV KennisbankArtikelen over SEO, AI en online zichtbaarheid, doorzoekbaar.DOCNiets. In de frontmatter van het bestand staat license: MIT, en je hoeft geen account aan te maken en geen e-mailadres achter te laten. Je downloadt een zip van 3,2 KB met daarin een map en een enkel bestand, SKILL.md, en dat is de complete skill. Er is geen betaalde versie en er komt geen verkoopmail achteraan.
Ja. SKILL.md is sinds december 2025 een open standaard, en hetzelfde bestand werkt daardoor ook in Codex, Cursor, Gemini CLI en andere tools die de standaard volgen. In Codex pak je de zip uit in .agents/skills/ in je project, of in ~/.agents/skills/ voor al je projecten; Codex ondersteunt SKILL.md sinds de open standaard van december 2025 rechtstreeks. De inhoud van SKILL.md in je AGENTS.md zetten kan ook nog steeds. De instructies zijn gewoon leesbare tekst, dus een assistent die instructiebestanden accepteert kan ermee overweg.
De werkwijze in het bestand telt zeven stappen en de volgorde ligt vast. De blauwe hoed start met een herformulering van het vraagstuk in een zin. Daarna volgen wit, rood, zwart, geel en groen, elk in een eigen blok. De blauwe hoed sluit af met de synthese. Blauw komt er dus twee keer op: een keer om de vraag scherp te zetten en een keer om de opbrengst te wegen.
Dan vult de skill niets in. Een van de stijlregels is dat hij geen aannames invult en alleen werkt met wat jij aanreikt. Kan een hoed niet worden toegepast door gebrek aan informatie, dan hoort dat als ontbrekende data onder de witte hoed te staan. In het blok Niet Doen staat het nog een keer: niet alle hoeden invullen als data ontbreekt, maar aangeven welke informatie nodig is.
Het bestand legt drie limieten vast. De zwarte hoed geeft maximaal vijf concrete risico's, elk met een korte uitleg waarom. De gele hoed geeft maximaal vijf concrete voordelen, elk onderbouwd met waarom het werkt. De groene hoed geeft minimaal drie alternatieven of creatieve variaties. Voor de witte, rode en blauwe hoed staat geen aantal, wel een opdracht: feiten en gaten, korte zinnen, en een synthese.
Je krijgt allebei, maar in een vaste volgorde. Het bestand verbiedt een persoonlijke aanbeveling zonder blauwe hoed synthese, dus het advies komt pas nadat de vijf andere hoeden zijn geweest. Blijft er onzekerheid, dan wijst de blauwe hoed aan welke hoed je nog langer op moet houden. In het voorbeeld in de skill luidt de uitkomst dat de beslissing nog niet rijp is.
Als er niets te wegen valt. Six Thinking Hats werkt op een vraagstuk waar feiten, gevoel, risico's en kansen door elkaar lopen. Voor het genereren van nieuwe varianten op een bestaand product is SCAMPER logischer, en voor een puur feitelijke vraag is zes hoeden opzetten omslachtig. De skill onderzoekt bovendien niets: hij werkt alleen met de informatie die jij aanlevert.
Een scherpe afweging is prettig, maar de meeste beslissingen die ondernemers voorleggen komen uiteindelijk op hetzelfde neer: er komt te weinig binnen om rustig te kunnen kiezen. Dan zit het echte werk voor de zes hoeden, namelijk gevonden worden door de mensen die je zoeken, in Google en in AI-antwoorden. De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek.
