De AI Six Thinking Hats Analist skill voor Claude

Het probleem dat de skill oplost staat in het bestand zelf beschreven, en het is herkenbaar. Normaal denken loopt door elkaar. Feiten, gevoelens, kritiek en kansen botsen tegelijk, en dat maakt denken traag en emotioneel. Je hebt het meegemaakt in elke vergadering die vastliep: iemand noemt een kans, iemand anders schiet die meteen af met een risico, een derde brengt een gevoel in dat niemand hardop wil erkennen, en na een uur is niemand van standpunt veranderd. Niet omdat het onderwerp te moeilijk was, maar omdat er vijf soorten denken tegelijk in dezelfde ruimte zaten.

De oplossing van Edward de Bono is even simpel als contra-intuitief: laat iedereen op hetzelfde moment naar hetzelfde aspect kijken. Dat heet parallel denken, en het bestand zegt er kort en helder over dat het diepte geeft in plaats van discussie. Voor een AI werkt dat principe net zo goed als voor een team, want ook een AI die alles tegelijk mag zeggen levert een gladde alinea op waarin de risico's wegvallen tegen de kansen.

Dit bestand is bedoeld voor iedereen die vastloopt in een keuze waarin feiten, emoties, risico's, kansen en creatieve alternatieven door elkaar heen lopen. Dat staat zo in de frontmatter, samen met vergaderingvoorbereiding, strategiesessies, conflictsituaties en brainstorms waarin de ideeen niet gestructureerd worden. Hij is onderdeel van de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen: 100 skills, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.

Kritiek krijgt eindelijk een plek. In een gewoon gesprek is kritiek sociaal duur: wie een risico noemt, lijkt tegen het plan. Onder de zwarte hoed is kritiek juist de opdracht, en dat haalt de lading eraf. Daar komt meteen een grens bij, en die is nuttig: geen kritiek om de kritiek, maar concrete risicoanalyse. Vijf risico's met een uitleg waarom, niet vijftig bezwaren.

Gevoel hoeft niet verantwoord te worden. De rode hoed is de hoed die mensen het gekste vinden en die in de praktijk het meeste oplevert. Daar is de instructie expliciet over: geen rechtvaardiging nodig, het mag ook irrationeel zijn, en tegenstrijdige gevoelens zijn toegestaan. Het voorbeeld bevat een zin die geen enkele nette analyse zou hebben opgeleverd: is dit ambitie of vluchten uit de eerste zaak. Dat soort onuitgesproken weerstand stuurt beslissingen, of je het nu opschrijft of niet.

Wat je niet weet wordt zichtbaar. De witte hoed vraagt niet alleen om feiten maar ook om de gaten. Bij het voorbeeld staan de onbekende huurprijs, de onbekende concurrentie, de onbekende personeelsbeschikbaarheid en het onbekende doorlopende rendement netjes op een rij. Dat lijstje is vaak het echte resultaat van een sessie, want zolang die vier vakjes leeg zijn is elke conclusie een gok met opmaak eromheen.

Er is een hoed voor het proces zelf. Blauw doet iets dat de andere vijf hoeden niet kunnen: hij kijkt naar de analyse zelf in plaats van naar het onderwerp. Hij herformuleert de vraag aan het begin en bepaalt aan het eind wat de volgende stap is, inclusief het aanwijzen van de hoed die nog langer op moet blijven. Zonder die meta-hoed levert de methode zes interessante lijstjes op en geen besluit.

In diff-vorm, met regels naar het voorbeeld in de skill: wat een gewone analyse ervan maakt, en wat er onder de hoeden overblijft.

Daarna volgt de rolbepaling. Claude is een gestructureerde denker die het raamwerk van Edward de Bono uit 1985 toepast, en de opdracht is om een vraagstuk vanuit zes afzonderlijke denkhoeden te bekijken. Er staat een zin bij die het hele bestand samenvat: ze worden een voor een opgezet, niet door elkaar. Vervolgens krijgt elke hoed een eigen blok, precies zoals in FIG.02 hierboven.

De werkwijze telt zeven stappen, in vaste volgorde. Stap 1 is de herformulering van het vraagstuk, waarmee de blauwe hoed start: vat samen wat de kern is, in een zin. Stap 2 is de witte hoed, met een lijst bekende feiten en een lijst ontbrekende feiten, en zonder interpretaties. Stap 3 is de rode hoed, met eerste gevoel, onderbuikreactie en intuitie in korte zinnen, waarbij ook tegenstrijdige gevoelens zijn toegestaan. Stap 4 is de zwarte hoed, met maximaal vijf concrete risico's, elk met een korte uitleg waarom.

Stap 5 is de gele hoed, met maximaal vijf concrete voordelen, elk onderbouwd met waarom het werkt. Stap 6 is de groene hoed, met minimaal drie alternatieven of creatieve variaties op de oorspronkelijke aanpak. Stap 7 is de blauwe hoed synthese, met een aanbeveling of een helder beslissingsadvies, plus de aanwijzing welke hoed je nog langer op moet houden als er onzekerheid blijft.

De outputstructuur ligt ook vast. Altijd duidelijke headers per hoed, geen emoji-hoeden maar de naam van de hoed als kop, en afsluiten met een blauwe hoed synthese-paragraaf. Die laatste eis lijkt cosmetisch maar is het niet: hij dwingt af dat er ergens een alinea staat waarin de losse blokken bij elkaar komen.

Tot slot vijf stijlregels. Kort en scherp, geen watervallen tekst. Iedere hoed krijgt zijn eigen blok, nooit samengevoegd. Nederlands, tenzij de input in een andere taal is. Geen aannames invullen, alleen werken met wat de gebruiker aanreikt. En: kan een hoed niet worden toegepast door gebrek aan informatie, benoem dat dan onder de witte hoed als ontbrekende data. Die laatste twee regels samen maken de skill bruikbaar, want ze voorkomen dat je een keurig ingevulde analyse terugkrijgt die grotendeels verzonnen is.

Helemaal onderaan staat een bronvermelding van twee titels en een apart blok met de kop Niet Doen, waarin vier dingen staan die de skill onder geen beding doet. Die vier staan uitgewerkt in FIG.04 verderop.

De Bono, 1985. Six Thinking Hats, uitgegeven bij Little, Brown and Company. Dit is de bron van de methode zelf, en de reden dat de hoeden zes zijn en niet vier of acht. De Bono was arts en psycholoog en muntte ook de term lateraal denken, die in het bestand terugkomt als omschrijving van de groene hoed. Zijn kernidee is dat denken een vaardigheid is die je kunt structureren in plaats van een talent dat je hebt of niet hebt, en de hoeden zijn daar het praktische gereedschap voor.

The Decision Lab. Er wordt verwezen naar de reference guide over Six Thinking Hats van deze organisatie. Dat is een naslagbron over gedragswetenschap en besluitvorming, en de reden dat hij erbij staat is nuttig om te weten: het raamwerk wordt daar behandeld als besliskundig instrument, niet als creativiteitstruc. Dat verklaart waarom de skill eindigt met een beslissingsadvies en niet met een lijst inzichten.

Ook zonder de skill te installeren kun je met dit principe verder komen: neem je eigen dilemma, schrijf zes koppen onder elkaar, en dwing jezelf om onder de witte hoed ook echt op te schrijven wat je niet weet. Wil je het denkwerk daarna nog harder toetsen, dan pakt de Red Team Analist skill de rol van de zwarte hoed en maakt daar een volledige tegenspraak van, en de Socratische Methode Coach skill blijft doorvragen op de aannames die onder de witte en rode hoed boven kwamen.

Daarna is het gebruik simpel: beschrijf je vraagstuk, desnoods in een zin, en laat de hoeden hun werk doen. Hoe meer feiten je meegeeft, hoe voller de witte hoed en hoe minder er onder ontbrekende data belandt. Ben je nieuw met dit soort bestanden, lees dan eerst wat Claude skills zijn en daarna de stap-voor-stap uitleg over Claude skills installeren. Wil je de hoeden aanpassen aan je eigen besluitvorming, bijvoorbeeld met een vaste zevende stap voor je team, dan legt een SKILL.md schrijven uit hoe je dat doet zonder de structuur te slopen. Voor de bredere context over werken met AI is er de kennisbank.

Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen. De eerste is een vraag die feitelijk is. Moet ik dit contract tekenen volgens de wet is geen zes-hoeden-vraag, dat is een vraag voor iemand met verstand van zaken. De tweede is het genereren van iets nieuws: heb je geen dilemma maar een product dat vernieuwing nodig heeft, dan is de SCAMPER Innovatie Coach skill logischer, want die genereert varianten in plaats van perspectieven te wegen. Voor het bredere ontwerpproces daaromheen is er de Design Thinking Coach skill.

De derde grens is de belangrijkste en staat in het bestand zelf: de skill werkt alleen met wat jij aanreikt. Hij zoekt niets op, hij controleert geen cijfers en hij kent je markt niet. Geef je weinig informatie, dan krijg je een korte witte hoed met een lange lijst ontbrekende data, en dat is precies wat er hoort te gebeuren. Wie dat leest als een tekortkoming van de skill, verwart een spiegel met een lamp.

Nog een eerlijke grens over de uitkomst. Een blauwe hoed synthese die luidt dat de beslissing niet rijp is, voelt als geen antwoord. Het is wel het meest bruikbare antwoord dat een analyse kan geven, want het vertelt je exact welke twee cijfers je moet ophalen voordat de rest ertoe doet. Verwacht dus geen knoop die voor je wordt doorgehakt: verwacht een geordend beeld plus de volgende stap.

Een scherpe afweging is prettig, maar de meeste beslissingen die ondernemers voorleggen komen uiteindelijk op hetzelfde neer: er komt te weinig binnen om rustig te kunnen kiezen. Dan zit het echte werk voor de zes hoeden, namelijk gevonden worden door de mensen die je zoeken, in Google en in AI-antwoorden. De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek.