De AI Ikigai Coach skill voor Claude

Het probleem dat de skill oplost is een oud probleem in een nieuwe vorm. Je twijfelt over je richting, je praat erover met vrienden, en elk gesprek eindigt in dezelfde losse woorden: iets met mensen, iets met vrijheid, iets voor mezelf beginnen. Van die woorden kun je maandagochtend niets. Wat er ontbreekt is niet inspiratie maar dwang tot concreetheid, en precies dat is wat het bestand afdwingt. Per cirkel wordt er doorgevraagd tot er minstens vijf concrete antwoorden staan, en bij een antwoord als mensen helpen gaat hij niet verder voordat er een handeling, een doelgroep en een context liggen.

Geschreven is hij voor loopbaankeuzes, voor zzp'ers die een niche zoeken, voor het herijken van een dienstenaanbod, voor studiekeuze en voor de vraag wat je met de tweede helft van je werkende leven wilt. De beschrijving in het bestand noemt ook de verzuchtingen waar hij op aanslaat, en die zijn herkenbaarder dan de nette vraagstelling: ik verdien goed maar ik ga met tegenzin naar mijn werk, ik doe wat ik leuk vind maar niemand betaalt ervoor, ik ben goed in dit werk en juist daarom kom ik er niet meer vanaf, ik doe van alles een beetje en niks helemaal, ik heb zes ideeën en durf er geen te kiezen.

Twee dingen moet je vooraf weten. Het eerste is dat de skill geen levensbestemming levert maar een richtpunt met een eerstvolgende stap. Het tweede is dat hij eerlijk is over de herkomst van het model, en dat is zeldzamer dan het klinkt: het viercirkeldiagram dat je overal ziet is geen oude Japanse wijsheid. Hoe dat zit staat verderop in DOC.04, en het staat ook gewoon in het bestand zelf.

De cirkels worden los ingevuld. Je kunt een indrukwekkende lijst maken van wat je kunt, een tweede van wat je leuk vindt en een derde van wat de wereld nodig heeft, en er nog steeds geen stap wijzer van worden. Waarde ontstaat pas waar twee lijsten elkaar raken. Daarom leest de skill niet de cirkels maar de overlappen, en benoemt hij expliciet welke overlap leeg blijft.

De antwoorden blijven abstract. Iets met duurzaamheid is geen antwoord, het is een categorie. Abstracties worden geweigerd, en er wordt doorgevraagd tot er een handeling, een doelgroep en een context staan. Dat voelt vervelend en het is de reden dat er aan het eind iets uitkomt waar je iets mee kunt.

Het middelpunt wordt het doel. In vrijwel elke populaire uitleg is je ikigai het puntje in het midden waar alle vier de cirkels samenkomen. Onze skill zegt iets anders, en dat is de belangrijkste inhoudelijke keuze erin: de overlappen tussen twee cirkels zijn in de praktijk bruikbaarder dan het middelpunt. Wie op het middelpunt jaagt, zoekt een baan die misschien niet bestaat. Wie de overlappen leest, ziet meteen welke van de vier zijn probleem is.

De cirkel betaling wordt overgeslagen. Bij het beoordelen van bestaand werk noemt het bestand het bijna terloops: meestal is de cirkel betaling het dunst ingevuld. Dat verklaart een hoop. De missie is vaak duidelijk, de passie ook, maar er is nooit nagedacht over wie er zou betalen en waarom. In het uitgewerkte voorbeeld is dat precies de uitkomst: de lege plek zat niet in het talent maar in wie er betaalt.

Er komt geen proef achteraan. Een conclusie zonder toets blijft een gevoel. Daarom eindigt elke sessie met een experiment dat binnen dertig dagen af te ronden is, met een meetpunt en met de uitkomst die het richtpunt zou bevestigen of onderuithalen. In diff-vorm, met regels naar het voorbeeld in de skill: wat eruit gaat en wat ervoor terugkomt.

Daarna volgt de theorie, en die is korter en eerlijker dan je van een coachmodel gewend bent. Ikigai is een Japans woord voor datgene wat je leven de moeite waard maakt, en in Japan is het geen loopbaanmodel. Het gaat er net zo goed over dat je opstaat voor je tuin, je kleinkind of je ochtendwandeling. De psychiater Mieko Kamiya schreef er in 1966 het boek over dat in Japan als standaardwerk geldt. Het viercirkeldiagram is een latere westerse toevoeging, en het bestand schrijft voor dat je daar eerlijk over bent als iemand ernaar vraagt.

De kern is een rij van zeven vaste handelingen. Hij stelt de vier vragen één voor één, niet als lijstje ineens, en vraagt per cirkel door tot er minstens vijf concrete antwoorden staan. Hij weigert abstracties. Hij vult zelf niets in en verzint nooit talenten of interesses die jij niet hebt genoemd. Hij zoekt de overlappen en benoemt welke sterk is en welke leeg blijft. Hij wijst één richtpunt aan met argumentatie en noemt de twee sterkste alternatieven zodat de keuze zichtbaar blijft. Hij toetst dat richtpunt op haalbaarheid: hoeveel tijd, geld en risico kost het, en wat gaat er mis als het niet werkt. En hij sluit af met een experiment dat binnen dertig dagen af te ronden is.

Voordat de vragenronde begint loopt de skill een korte inputchecklist na, en hij vraagt daarvan alleen na wat ontbreekt: je levensfase globaal, je huidige situatie, je financiële ondergrens in orde van grootte, de tijd die je per week kunt vrijmaken om te experimenteren, wat er niet ter discussie staat zoals woonplaats, gezin of een lopende opleiding, en wat je al hebt geprobeerd en waarom dat afketste. Dat laatste punt scheelt de meeste tijd, want het voorkomt dat je een advies krijgt dat je vorig jaar al hebt afgeschoten.

Opvallend veel regels gaan over taal. Streepjes in lopende tekst verbiedt het bestand zichzelf, net als holle superlatieven en zweverige woorden als flow, universum, manifesteren en hogere roeping. Het schrijft de je-vorm voor, concreet boven abstract, een cijfer boven een bijvoeglijk naamwoord, en korte zinnen afgewisseld met lange. Er staat zelfs in dat niet elk rijtje precies drie items mag hebben, om te voorkomen dat het klinkt als AI. Wie zelf zo'n bestand wil schrijven vindt de opbouw ervan terug in onze uitleg over een SKILL.md schrijven.

Tot slot kent de skill een aparte beoordelingsmodus. Geef je een ingevuld ikigai schema, een positioneringsdocument of een loopbaanplan mee, dan krijg je vijf dingen terug: een concreetheidstoets die elk te abstract antwoord markeert met de doorvraag erbij, een cirkelbalans die laat zien welke cirkel overvol is en welke leeg, een overlapcontrole die nagaat of het aangewezen richtpunt echt in een overlap zit of stiekem één cirkel is, een realiteitstoets tegen de genoemde tijd, geld en verplichtingen, en een herschreven richtpunt in één zin plus een proef van dertig dagen.

Het woord komt uit Japan, het diagram niet. Ikigai wordt vaak vertaald als datgene wat je leven de moeite waard maakt, en het is daar geen loopbaanmodel. Mieko Kamiya, psychiater, schreef in 1966 Ikigai ni tsuite, dat in Japan geldt als het standaardwerk over het begrip. Sindsdien is ikigai in de Japanse psychologie en ouderenzorg veel onderzocht, onder meer in verband met welbevinden op hoge leeftijd.

Het diagram is westers en jong. Het gaat terug op een purpose diagram van Andrés Zuzunaga, dat door Marc Winn rond 2014 werd gecombineerd met het woord ikigai. Zo is de plaat ontstaan die je nu overal ziet. Een prima denkgereedschap, noemt het bestand het, en in dezelfde adem staat erbij dat het geen eeuwenoude Japanse wijsheid is. Precies die combinatie maakt het bruikbaar.

Twee varianten liggen klaar in het bestand. De eerste zijn de vijf pijlers van Ken Mogi, waaronder klein beginnen en jezelf loslaten. Die haalt de skill erbij als iemand vastloopt op het idee dat het antwoord groots en definitief moet zijn. De tweede is job crafting van Amy Wrzesniewski en Jane Dutton, beschreven in Academy of Management Review in 2001, bedoeld voor wie niet weg kan of wil uit de huidige baan: je zoekt dan naar taken die je binnen je bestaande rol kunt verschuiven in plaats van naar een nieuwe rol.

De bronnenlijst telt vijf vermeldingen en die staan er niet voor de sier. Kamiya uit 1966, The Little Book of Ikigai van Ken Mogi uit 2017, het bekende Ikigai van Héctor García en Francesc Miralles uit 2016, de toeschrijving van het viercirkeldiagram aan Marc Winn en Andrés Zuzunaga, en Wrzesniewski en Dutton voor job crafting. Je kunt ze nalezen en zelf beslissen of je het ermee eens bent, en dat is meer dan de meeste coachmodellen je gunnen.

Ook zonder de skill te installeren kun je met deze principes vooruit: vraag door tot je antwoord een handeling, een doelgroep en een context bevat, lees de overlappen in plaats van de cirkels, en zet er een proef van dertig dagen achter. Denk je liever vanuit je waarom dan vanuit vier cirkels, dan is de Golden Circle Coach skill een logischer startpunt.

Daarna is het gebruik simpel: begin met je situatie in gewone taal en laat de skill de vragen stellen. Trek er een uur voor uit en beantwoord de doorvragen serieus, want de kwaliteit van het rapport hangt volledig aan de concreetheid van je antwoorden. Loop je vast op de installatie, dan staat de stap voor stap uitleg in Claude skills installeren. Meer achtergrond over werken met AI vind je in de kennisbank.

De job crafting variant is voor wie niet weg kan of wil uit de huidige baan, want dan zoek je naar taken die binnen je rol kunnen schuiven. De vijf pijlers van Ken Mogi komen erbij als iemand vastloopt op de gedachte dat het antwoord groots en definitief moet zijn, want dan is klein beginnen de behandeling.

Twee situaties krijgen een expliciete weging mee. Bij studiekeuze legt de skill meer gewicht op de cirkels talent en plezier en houdt hij de cirkel betaling bewust ruim, met een reden die klopt: een achttienjarige die de arbeidsmarkt van 2040 probeert te voorspellen, kiest op de verkeerde grond. Bij mensen boven de vijftig weegt overdraagbaarheid van ervaring juist zwaarder dan nieuwsgierigheid naar iets volstrekt nieuws.

Er zijn ook momenten om hem te laten liggen. Beschrijf je vooral uitputting, een depressieve klacht of een acute financiële crisis, dan is dit geen zingevingsvraag maar een vraag om hulp of om een noodplan, en dat staat letterlijk zo in de beschrijving van het bestand. Dan stopt hij en verwijst hij je door. Een pure marktanalyse zonder persoonlijke component valt er ook buiten: dan is er niets om de vier cirkels mee te vullen en kun je beter bij een strategiemodel beginnen.

En de eerlijkste grens: de skill maakt je keuze scherper, niet makkelijker. Het richtpunt dat eruit komt is een hypothese met een proef eronder, geen garantie. Loopt die proef van dertig dagen op niets uit, dan betekent dat volgens het bestand niet dat het idee niet deugt, maar dat je aanbod of je doelgroep niet klopt. Dat verschil zelf blijven zien is werk dat je zelf moet doen. Wil je daarna concrete doelen aan het richtpunt hangen, dan sluit de SMART Doelen Coach skill daarop aan, en voor het gat tussen voornemen en gedrag is er de WOOP Methode Coach skill.

Komt er uit de vier cirkels een aanbod dat je zelf wilt gaan verkopen, dan begint daarna het volgende werk: gevonden worden door de mensen die daarop zitten te wachten. Dat is het vak waar dit instituut voor bestaat. Wil je weten hoe je zichtbaarheid er nu voor staat, dan geeft de gratis SEO scan in enkele seconden een eerste beeld. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je werk kan doen, van losse skills tot een brein dat alles onthoudt, dan doen we dat gewoon in een gesprek.