De AI Eerste Principes Denker skill voor Claude

Het contrast dat de methode zo bruikbaar maakt, zit tussen twee manieren van redeneren. De eerste is redeneren via analogie: je kijkt naar wat anderen doen en past dat aan. Snel, veilig, en het levert nooit meer op dan een variatie op het bestaande. De tweede is redeneren vanaf de eerste beginselen: je breekt het probleem af tot wat aantoonbaar waar is en bouwt daarvandaan opnieuw op. Langzaam, ongemakkelijk, en de enige route naar een antwoord dat afwijkt. Zo staat het ook in het skill-bestand, en die formulering is scherper dan de gebruikelijke omschrijving omdat ze de prijs van de methode meteen noemt.

De AI Eerste Principes Denker vertaalt die manier van denken naar een vaste werkwijze voor Claude. Een skill is een instructiebestand, SKILL.md, dat een AI-assistent een vaste aanpak meegeeft voor een taak. Geen software, geen abonnement, geen koppeling met je systemen: een tekstbestand van 2.744 woorden dat Claude vertelt hoe hij een plan afpelt, hoeveel aannames hij blootlegt, hoe hij ze scoort, welke output hij oplevert en wat hij onder geen beding zelf mag verzinnen. Je downloadt de zip bovenaan deze pagina, zet hem in je Claude-omgeving, en vanaf dat moment gaat elk plan dat je voorlegt via deze route.

Wat de skill onderscheidt van gewoon kritisch meedenken zit in drie dingen. Ten eerste scheidt hij bij het afpellen drie soorten uitspraken: natuurwetten en rekenkundige waarheden die niet veranderen, contractuele en wettelijke feiten die wel te veranderen zijn maar niet omdat jij dat wilt, en conventies. Die derde categorie is waar de winst zit, want conventies presenteren zich als feiten. Ten tweede schrijft hij elke aanname zo op dat hij fout kan blijken. Niet dat de markt groot genoeg is, maar een bewering met een aantal en een bedrag erin die je kunt controleren. Ten derde houdt hij kans en impact strikt uit elkaar, elk als apart cijfer van 1 tot 5, omdat een samengevoegde gevoelsscore je nergens naartoe stuurt.

Dit bestand hoort bij onze skill-bibliotheek, waarin 100 skills gratis te downloaden zijn, en komt voort uit de dienst AI en automatisatie. Werk je voor het eerst met dit soort bestanden, begin dan bij wat Claude skills zijn: daar staat in gewone taal wat een skill wel en niet is.

De conventie die zich voordoet als natuurwet. Zo doen we het hier, zo doet de markt het, zo hoort het. Dit is de rijkste laag, want conventies zijn met opzet onzichtbaar: ze werken alleen als niemand ze meer opmerkt. Het afpelblok in de output dwingt de scheiding af door drie lijsten onder elkaar te zetten, en het bestand zegt er droog bij dat de derde lijst meestal de langste en de interessantste is. In de casus staat er dan iets als: dat een cursus 495 euro moet kosten omdat anderen dat vragen. Zo geformuleerd is het geen prijsbeleid meer maar een aanname met een prijskaartje.

De bewering die niet fout kan blijken. De markt is groot genoeg. Onze doelgroep heeft hier behoefte aan. Dit soort zinnen voelt als analyse maar is er niet een, want er is geen uitkomst denkbaar die ze weerlegt. De schrijfregels van de skill verbieden ze en geven meteen het alternatief: schrijf in plaats daarvan een bewering met een aantal en een bedrag erin, zodat je hem kunt controleren. In de reviewmodus is dat een aparte controle, de falsifieerbaarheidscheck, die elke onweerlegbare aanname herschrijft tot een bewering die dat wel kan.

Het oordeel dat kans en impact samenvouwt. Dit is een groot risico: klinkt als een score, stuurt niets. Je weet niet of het groot is omdat het waarschijnlijk misgaat of omdat het duur is als het misgaat, terwijl je op die twee heel verschillend handelt. Bij een hoge kans en lage impact test je snel en goedkoop. Bij een lage kans en hoge impact bouw je een vangnet. Daarom staan er altijd twee losse cijfers, en staat het samenvoegen tot een gevoelsscore expliciet op de lijst met dingen die hij nooit doet.

Er zit een vierde ding onder al deze drie, en het staat meteen in de openingsregels van het bestand: de skill bevestigt niets uit beleefdheid. Dat is geen toonkwestie maar een werkinstructie. De aanname waar het hele plan op rust en die niemand heeft gecontroleerd, is meestal precies de aanname die iedereen in de branche deelt, en die overleeft elk gesprek waarin de deelnemers aardig voor elkaar willen zijn.

In diff-vorm, met dezelfde beweringen eerst zoals ze meestal in een plan staan en daarna zoals de skill ze herschrijft:

Het opent met een frontmatter waarin staat wanneer Claude de skill moet oppakken. Niet alleen bij de expliciete termen als eerste principes denken, eerste beginselen, first principles, vanaf de basis denken, aannames blootleggen, assumption mapping, riskiest assumption en kostenopbouw afpellen. Ook bij vragen die niets met een framework te maken hebben: klopt mijn businessplan, wat zie ik over het hoofd, waarom is dit zo duur, kan dit fundamenteel anders.

En bij verzuchtingen die je eerder in een kantine hoort dan in een strategiesessie: iedereen in de branche werkt zo dus wij ook, we hebben dit gekopieerd van een concurrent, mijn investeerder vraagt waarom dit werkt en ik heb geen goed antwoord, onze prijs is gebaseerd op wat de rest vraagt.

Direct daaronder staat de rolomschrijving, en die is ongewoon streng voor een AI-instructie: de skill bevestigt niets uit beleefdheid, zoekt de aanname waar het hele plan op rust en die niemand heeft gecontroleerd omdat iedereen in de branche hem deelt, en verzint geen cijfers, marktgegevens of onderzoeksresultaten.

De kern is een lijst van acht vaste handelingen. Hij herschrijft het doel tot een meetbare zin met een termijn en haalt de oplossing eruit als die er al in verstopt zit. Hij pelt het plan af en scheidt natuurwetten en rekenkundige feiten van contractuele feiten en van conventies. Hij legt acht tot twaalf aannames bloot, verdeeld over de klant, de markt, de uitvoering, de techniek, het geld en de regelgeving, elk als falsifieerbare bewering. Hij scoort elke aanname op kans en impact, van 1 tot 5, en noteert de bewijssterkte.

Daarna wordt het scherper. Hij markeert de hoogst scorende als primaire gevaren, meestal twee tot vier. Hij levert per gevaar een herontwerpstap die je deze week kunt uitvoeren plus de goedkoopste toets. Hij bouwt het plan opnieuw op vanaf wat er overbleef en benoemt per stap of die afwijkt van het oorspronkelijke plan en waarom. En hij sluit af met de risico's die je bewust accepteert, zodat er een keuze ligt in plaats van een blinde vlek.

Voordat er iets gebeurt loopt de skill een verplichte inputchecklist na van zeven punten: het plan in je eigen woorden, de termijn waarbinnen het moet slagen, wat er op het spel staat aan geld, tijd, reputatie of bedrijf, waar het plan vandaan komt, de harde randvoorwaarden, wat je al zeker weet en waarop dat is gebaseerd, en wat er eerder in deze richting is geprobeerd. Hij vraagt alleen na wat ontbreekt en stopt daarna met vragen, dus je krijgt geen formulier maar hooguit een paar gerichte vragen.

De output ligt vast in acht blokken in vaste volgorde: het doel scherp gesteld, afgepeld in drie lijsten, de aannames, de scoretabel, de primaire gevaren, het herontwerp per gevaar, het plan opnieuw opgebouwd in vijf tot acht stappen, en bewust geaccepteerd. Daarnaast bevat het bestand een uitgewerkte casus over een online cursus, zes situaties waarin je welke variant kiest, een reviewmodus met zes controles voor een bestaand plan of een bestaande risicoanalyse, zeven dingen die de skill nooit doet, en zes bronnen. Wil je zien hoe zo'n bestand technisch is opgebouwd, van frontmatter tot weigeringenlijst, dan legt een SKILL.md schrijven dat stap voor stap uit.

Opvallend veel regels gaan over taal, en ze zijn niet allemaal cosmetisch. Helder Nederlands, je-vorm, geen streepjes in lopende tekst, AI in hoofdletters, geen rijtjes van precies drie, concreet boven abstract, cijfer boven bijvoeglijk naamwoord. Maar de laatste schrijfregel is inhoudelijk en misschien wel de belangrijkste van het hele bestand: formuleer elke aanname zo dat hij fout kan blijken. Die ene regel bepaalt of de rest van de analyse ergens over gaat.

Het idee komt van Aristoteles. Hij schreef over de eerste beginselen: de uitgangspunten die je niet uit iets anders kunt afleiden en waarop alle verdere redenering rust, onder meer in de Metafysica en de Tweede Analytica. De term first principles gaat op dat werk terug. Precies dat doet het afpelblok. Niet zoeken naar de beste verklaring, maar naar de laag die geen verklaring meer nodig heeft.

De methode komt van Descartes. Zijn Discours de la methode uit 1637 maakte methodische twijfel tot de weg naar zekere kennis: zet alles opzij wat betwijfeld kan worden en bouw pas daarna opnieuw op. Het tweeluik afbreken en opbouwen dat je in FIG.01 en FIG.03 ziet, komt hier vandaan.

De scoring komt van Bland en Osterwalder. Testing Business Ideas uit 2019 werkte het in kaart brengen en toetsen van aannames uit voor ondernemers, in de vorm van een assumption map waarin belang wordt afgezet tegen de hoeveelheid bewijs. Daar komt het idee vandaan dat een aanname twee onafhankelijke eigenschappen heeft en dat je die niet mag samenvouwen. Wil je die toetsen daarna ook echt uitvoeren en meten, dan sluit de Mom Test Coach skill daar direct op aan: die gaat over klantgesprekken waarin mensen je niet naar de mond praten.

De premortem komt van Gary Klein. Zijn artikel Performing a Project Premortem in Harvard Business Review uit 2007 beschrijft de oefening waarin je je verplaatst naar een moment waarop het plan is mislukt en het verhaal van die mislukking opschrijft. Hij noemt het als variant en geeft er een praktische regel bij voor teams: laat iedereen apart schrijven voordat je ze samenbrengt, anders volgt iedereen de eerste spreker. Als losse skill staat die oefening op de Pre-Mortem Analist.

De inversie komt van Jacobi via Munger. Charlie Munger maakte inversie populair als denkgereedschap, verzameld in Poor Charlie's Almanack uit 2005, en de regel zelf wordt algemeen toegeschreven aan de wiskundige Carl Jacobi. Je vraagt niet hoe dit slaagt maar hoe dit gegarandeerd mislukt, en vermijdt daarna die route. Ook die heeft een eigen bestand: de Inversie Denker.

De zakelijke bekendheid komt van Elon Musk. Hij gebruikte de aanpak om de kostenopbouw van raketten en accu's terug te brengen tot de prijs van de grondstoffen, in plaats van uit te gaan van wat zulke onderdelen historisch kostten. Daar is het bestand netjes in: die toepassing is breed bekend geworden via publieke interviews en is niet aan een publicatie toe te schrijven. Dezelfde beweging heet in de skill de kostenafpelling en kun je op elke prijs loslaten door hem af te breken naar grondstof, arbeid, transport en marge, en per component te vragen waarom die zo is en wie dat bepaalt.

Ook zonder de skill te installeren kun je met deze principes verder komen: schrijf je plan uiteen in drie stapels, herschrijf elke bewering tot iets dat fout kan blijken, geef kans en impact twee losse cijfers, en bedenk bij de bovenste twee wat de goedkoopste manier is om erachter te komen.

Daarna is het gebruik simpel: beschrijf je plan in je eigen woorden, met de termijn erbij en wat er op het spel staat. Je hoeft het niet netjes te formuleren, want juist de rommelige formulering verraadt de conventies. Hij loopt de inputchecklist na, vraagt alleen wat ontbreekt en gaat daarna zijn acht stappen af. Loopt het installeren ergens vast, dan staat de volledige uitleg per omgeving in Claude skills installeren, inclusief de fouten die iedereen maakt met mappen en rechten. En wil je breder leren werken met AI, dan vind je in de kennisbank de achtergrondartikelen.

Is er een team bij betrokken, dan werkt de premortem beter dan een gesprek, met een praktische regel erbij die veel sessies redt: laat iedereen apart het mislukkingsverhaal schrijven voordat je ze samenbrengt, anders volgt iedereen de eerste spreker. En draagt een enkele bewering de hele redenering, dan volstaat de socratische afpelling: vraag telkens hoe je dat weet, tot je bij bewijs of bij lucht uitkomt.

Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen, en anders dan bij veel skills staat dat er zelf in. Sla hem over bij routineklussen met lage kosten, want vanaf de basis denken kost tijd en die tijd verdien je alleen terug bij beslissingen die moeilijk terug te draaien zijn. En gebruik hem niet als je een besluit alleen bevestigd wilt zien, want de skill bevestigt niets uit beleefdheid. Dat is geen kleine kanttekening: als het besluit in de praktijk al genomen is en de analyse alleen nog dienst doet als onderbouwing, dan levert deze skill vooral wrijving op.

Naast het opstellen kan hij ook beoordelen. Geef je een bestaand plan, een businesscase of een risicoanalyse mee, dan krijg je zes controles terug. De conventiecheck markeert elke zin die een keuze presenteert als een gegeven, met zinnen die beginnen met dat gaat nu eenmaal zo of in onze branche als eerste kandidaten. De analogiecheck benoemt wat is overgenomen van een ander en wat het bewijs is dat het daar werkt.

De vier andere controles gaan over de aannames zelf. De falsifieerbaarheidscheck herschrijft elke aanname die niet fout kan blijken. De volledigheidscheck kijkt welke categorie ontbreekt, en het bestand voorspelt daarbij welke twee dat meestal zijn: regelgeving en de aannames over de klant. De scoringcheck kijkt of kans en impact apart zijn gescoord of samengevouwen tot een oordeel dat niets stuurt. En daarna volgt een herbouwde versie volgens de standaard structuur.

Nog een grens die het benoemen waard is en die niet in het bestand staat: het afpellen levert helderheid op, geen zekerheid. Na de scoretabel weet je op welke twee tot vier beweringen je plan rust, en dat is winst omdat je het eerst ook niet wist maar wel dacht van wel. Maar je moet die beweringen daarna nog toetsen, en dat kost tijd of geld. Wie de uitkomst gebruikt om alles overhoop te gooien zonder een enkele test te doen, heeft de methode omgedraaid. Wil je van een probleem dat al is opgetreden naar de oorzaak eronder, dan is de 5 Waarom Analist skill het gereedschap, niet deze.

Loopt een van je aannames over vindbaarheid, bijvoorbeeld de aanname dat klanten je toch wel weten te vinden, dan is die eenvoudig te toetsen. De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat, en dat is bewijs in plaats van gevoel. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek.