De AVG checklist skill voor Claude

Het probleem dat de skill oplost is niet dat ondernemers de AVG niet kennen. Het is dat ze niet weten wat ze verwerken. Vraag een eigenaar van een installatiebedrijf welke persoonsgegevens er in zijn bedrijf omgaan en het antwoord is meestal: klantnamen en adressen, denk ik. Vraag door en het worden er twintig: de foto's van meterkasten in een WhatsApp-groep, de planningslijst op de telefoon van de voorman, de sollicitatiebrieven in een mailmap, de exports in de map Downloads van een laptop die niemand meer gebruikt. Zonder dat overzicht is elke checklist een raadspel, en dus begint deze skill niet bij de wet maar bij de inventarisatie.

Wat je terugkrijgt is bewust geen document met stempels. Het is een overzicht van zeven blokken waarin per onderdeel staat wat je zelf hebt verteld, wat de skill daaruit heeft afgeleid, en welke statuscode erbij hoort. Vijf codes: op orde, onvolledig, ontbreekt, onbekend en naar jurist. Onbekend is een geldige uitkomst en de skill vult hem nooit weg. Dat klinkt als een detail, maar het is precies waar de meeste AVG-hulpmiddelen mislopen: die zetten een vinkje omdat er iets ingevuld is, niet omdat er iets geregeld is.

Bruikbaar is de skill voor iedereen met een bedrijf en zonder privacyafdeling. De zzp'er die een klant aan de lijn krijgt met de vraag of hij AVG-proof is. Het mkb-bedrijf van vijftien man dat sinds twee jaar een webshop heeft en nooit heeft nagedacht over wat daar allemaal in staat. Het bureau dat gegevens van klanten van klanten verwerkt en niet weet of het verwerker is of verantwoordelijke. Hij hoort bij de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.

Eén ding staat meteen in het bestand, en dat nemen we hier letterlijk over: dit is geen juridisch advies en de skill zegt nergens of iets rechtmatig is. Bij een lopend incident, een brief van de Autoriteit Persoonsgegevens, een klacht van een klant of medewerker of een geschil stopt hij met de checklist en verwijst hij naar een privacyjurist en naar de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat staat niet in de kleine lettertjes onderaan, het staat vooraan bij de gevallen waarin de skill niet moet starten, en het staat in elke uitvoer die hij oplevert.

De vinkjes gaan over documenten, niet over gegevens. Een privacyverklaring, een cookiemelding en een verwerkersovereenkomst zijn de zichtbare kant. De onzichtbare kant is de exportbestand met klantgegevens dat iemand vorig jaar naar zijn privemail stuurde. Deze skill begint daarom bij blok 1 tot en met 4, dus bij de gegevens zelf, en pas daarna bij de papieren.

De checklist vult zichzelf in. Een AVG-overzicht van een webshop lijkt op elk ander AVG-overzicht van een webshop, en dat is precies waarom een taalmodel hier gevaarlijk is: het weet wat er meestal staat en vult dat in. Het bestand noemt dat de fout die het snelst optreedt, en de zelfcontrole heeft er een eigen controle voor. Alles wat de gebruiker niet zei, gaat eruit of wordt een vraag.

Er komt een oordeel uit dat niemand mag geven. Zodra een hulpmiddel zegt dat je voldoet, is het een juridisch oordeel geworden. Dat wordt in beide richtingen geweigerd: hij zegt niet dat iets mag, en ook niet dat iets fout is. Hij beschrijft wat je vertelde, zet ernaast wat de wet letterlijk zegt, en maakt van de rest een vraag voor een jurist. Ook geruststelling is een oordeel, en die haalt de zelfcontrole er net zo hard uit.

Er staan termijnen in die nergens vandaan komen. Dit is de meest voorkomende fout in AVG-teksten op internet, en AI-modellen nemen hem gretig over. De AVG noemt zelf vrijwel geen concrete bewaartermijnen: artikel 5 lid 1 onder e zegt alleen dat je niet langer bewaart dan noodzakelijk voor het doel. Termijnen die je wel tegenkomt komen uit andere wetten, zoals de fiscale bewaarplicht van zeven jaar uit artikel 52 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Zelf een termijn invullen mag hij daarom niet, geen enkele.

Er komt geen eerste stap uit. Vijftig aanbevelingen zijn net zo bruikbaar als nul. Daarom komt er één eerstvolgende stap uit, met wie hem doet en wat er af is als hij klaar is, en zet de rest in een lijst met vragen voor de jurist. Zo weet je wat je zelf oplost en waarvoor je betaalt. Dat scheelt in de rekening van de jurist, want zoeken doe je zelf en oordelen doet hij.

In diff-vorm, met de correctie die de zelfcontrole in vrijwel elk eerste concept aanbrengt: het oordeel eruit, de beschrijving met de vraag erin.

Daarna volgt de kern: negen vaste handelingen. Eerst wordt bepaald of dit een inventarisatie is of een incident, want bij iets dat nu speelt stopt de checklist.

Hij vraagt de context uit. Hij loopt de zeven blokken langs met drie tot vijf vragen per blok, in kleine porties in plaats van een lijst van dertig regels. Hij noteert per antwoord of het gezegd is door de gebruiker of afgeleid door hemzelf. Hij zet per onderdeel een statuscode. Hij zet erbij wat de AVG letterlijk zegt, met artikel, en wat er juist niet in staat. Hij maakt de eerstvolgende stap concreet. Hij voert de zelfcontrole-pass uit. En hij sluit af met het grensblok, dat nooit vervalt, ook niet als je erom vraagt.

Voordat de blokken worden ingevuld loopt de skill een verplichte inputchecklist na van acht punten: wat het bedrijf doet en hoeveel mensen er werken, wie de betrokkenen zijn, welke soorten gegevens er omgaan, welke systemen en tools er gebruikt worden inclusief de losse telefoons en papieren mappen, welke partijen in opdracht verwerken, of er gegevens buiten de Europese Economische Ruimte komen, wat er nu al ligt aan documenten, en of er ooit iets is misgegaan. Bij dat laatste punt staat de doorverwijzing: speelt het nu, dan gaat de checklist niet door. Eén regel in die checklist is opvallend en typisch voor dit onderwerp: vraag niet om echte persoonsgegevens. Categorieën volstaan, en een aangeleverde klantenlijst gebruikt de skill niet.

De output heeft een vaste opbouw van acht blokken. Een kader met bedrijf, datum en hoeveel antwoorden op onbekend staan. De zeven blokken met per regel de herkomst en de statuscode. Wat op orde is, en dat blok mag leeg zijn. Wat ontbreekt of onbekend is, geordend op basis van hoeveel andere antwoorden ervan afhangen en uitdrukkelijk niet op risico, want risico inschatten is juridisch werk. De eerstvolgende stap. Vijf tot tien vragen voor je jurist, letterlijk zo te stellen, met de feiten uit het gesprek erbij. De grens van dit overzicht. En tot slot een blok waarin staat wat de zelfcontrole heeft aangepast.

Dat blok met vragen voor de jurist is waar de skill zijn geld waard wordt, ook al kost hij niets. In het voorbeeld in het bestand levert hij er zeven, waaronder: is ons boekhouderskantoor voor de salarisadministratie een verwerker of een zelfstandig verwerkingsverantwoordelijke, en vallen wij onder de registerplicht van artikel 30 of onder de uitzondering in lid 5. Dat zijn vragen waar een jurist meteen mee aan de slag kan, en waar een ondernemer in zijn eentje op vastloopt omdat het antwoord van de omstandigheden afhangt.

Het bestand bevat verder twee volledig uitgeschreven voorbeelden met input en volledige uitvoer, een hoofdstuk met schrijfregels, de elf dingen die de skill nooit doet, een lijst met momenten waarop je een jurist of de Autoriteit Persoonsgegevens nodig hebt, en een bronnenlijst met vier hoofdbronnen plus twee wetten die naast de AVG opduiken. Wil je zelf zo'n instructiebestand leren opzetten, dan staat de werkwijze in SKILL.md schrijven.

De grondslagen staan in artikel 6 lid 1. Zes stuks: toestemming, uitvoering van een overeenkomst, wettelijke verplichting, vitaal belang, algemeen belang of openbaar gezag, en gerechtvaardigd belang. Wat daar niet in staat is welke grondslag past bij jouw nieuwsbrief, je camerabewaking of je klantenbestand. Welke grondslag jij denkt te gebruiken wordt daarom genoteerd, en niet bevestigd. Bij gerechtvaardigd belang gaat het onderdeel standaard naar de jurist, want dat is de grondslag waar in de praktijk de meeste discussie over bestaat.

Het verwerkingsregister staat in artikel 30, met een uitzondering in lid 5. Die uitzondering geldt voor organisaties met minder dan 250 medewerkers, tenzij de verwerking een risico kan inhouden voor de rechten en vrijheden van betrokkenen, de verwerking niet incidenteel is, of het gaat om bijzondere categorieën van persoonsgegevens of om gegevens over strafrechtelijke veroordelingen. Die uitzonderingen komen er altijd bij te staan, zonder conclusie of jouw bedrijf eronder valt. Dat is precies zo'n vraag die je meeneemt naar de jurist, en het overzicht dat je met de skill maakt bevat het grootste deel van wat hij dan wil weten.

De verwerkersovereenkomst staat in artikel 28. De verhouding met een verwerker wordt vastgelegd in een overeenkomst of een andere rechtshandeling, en het artikel somt op wat daarin geregeld moet zijn. Wat er niet in staat is of een specifieke partij in jouw geval verwerker is. Bij een boekhouderskantoor is dat antwoord niet altijd hetzelfde, en de skill kiest daar geen kant.

De datalekmelding staat in artikel 33. Een inbreuk wordt zonder onredelijke vertraging en indien mogelijk uiterlijk 72 uur na kennisname gemeld bij de toezichthoudende autoriteit, tenzij het niet waarschijnlijk is dat de inbreuk een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van personen. Lid 5 van datzelfde artikel zegt dat je elke inbreuk documenteert, ook de niet gemelde. Artikel 34 gaat over het informeren van de betrokkenen zelf bij een waarschijnlijk hoog risico. Die woorden waarschijnlijk en risico zijn precies de reden dat de skill de afweging niet maakt: dat is een juridisch oordeel over een concrete situatie.

Twee dingen die vaak door elkaar lopen en die het bestand uit elkaar houdt. Bewaartermijnen komen zelden uit de AVG: artikel 5 lid 1 onder e noemt alleen het beginsel van opslagbeperking, en concrete termijnen komen uit andere wetten zoals de fiscale bewaarplicht van zeven jaar in artikel 52 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. En cookies zijn in Nederland geregeld in artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet, niet in de AVG. Cookies mag hij daarom benoemen als apart onderwerp, maar een cookiebanner beoordeelt hij niet. Wie zijn website op dat punt wil laten nakijken, is beter af bij een WordPress-specialist die de techniek erachter kent, en daarna alsnog bij een jurist voor het oordeel.

Daarna is het gebruik simpel: vertel wat je bedrijf doet, hoeveel mensen er werken en welke tools je gebruikt. Hij vraagt zelf na wat ontbreekt, blok voor blok, en hij vraagt niet om echte klantgegevens. Hoe lang dat gesprek duurt hangt vooral af van hoeveel je paraat hebt: zodra je moet gaan zoeken waar dingen staan, wordt het langer. Dat zoeken is overigens geen tijdverlies maar het punt van de oefening. Loop je vast bij het installeren, dan staat het volledige stappenplan per omgeving in Claude skills installeren, en de bredere uitleg over werken met AI vind je in de kennisbank.

Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen, en het bestand is daar kort over. Niet bij een incident dat nu speelt: dan bel je een jurist en kijk je op de site van de Autoriteit Persoonsgegevens, en de skill zegt dat ook als eerste. Niet bij een brief van de toezichthouder of een klacht van een klant of medewerker. Niet om te laten bevestigen dat iets mag. En niet als je hoopt op een document dat je aan een opdrachtgever kunt sturen als bewijs dat het geregeld is, want dat document maakt hij niet en die uitspraak doet hij niet.

Nog een eerlijke grens, en die geldt voor elke skill: dit is een taalmodel met een instructie, geen systeem dat je bedrijf inkijkt. Hij ziet je systemen niet, kan niet controleren of wat je zegt klopt, en weet niet wat er in je mailbox staat. Alles wat hij oplevert rust op jouw antwoorden. Dat is geen tekortkoming van dit bestand maar de aard van het gereedschap, en de skill zegt het daarom in elk overzicht opnieuw.

Wat wel goed werkt is de combinatie met een paar andere skills uit dezelfde bibliotheek. De Pre-mortem Analist laat je vooruit denken over wat er misgaat voordat het misgaat, en dat is precies het gesprek dat hoort bij blok 7. De Red Team Analist valt je eigen aannames aan, bijvoorbeeld de aanname dat alleen jij bij de mailbox kan. En de MECE Probleem Structuur Coach is de volledigheidscheck voor wie zeker wil weten dat er geen categorie gegevens buiten beeld is gebleven.

Zet je daarna AI in op werk waar persoonsgegevens bij komen kijken, dan wil je vooraf weten wat daarmee gebeurt. Wat wij afspreken en wat we niet beloven staat in de AI-policy, en wat we over onze eigen inzet van AI openbaar maken staat in de AI-transparantie. Wil je je team met AI laten werken zonder dat er data belandt waar die niet hoort, dan hoort dat bij de AI-trainingen.