De AI Tweede Orde Denker skill voor Claude

Het probleem dat de skill aanpakt is een structuurfout die bijna elk plan heeft: dezelfde persoon bedenkt het, beoordeelt het en keurt het goed. De frontmatter van het bestand noemt de verzuchtingen letterlijk: iedereen is enthousiast en dat maakt me nerveus, ik heb dit plan zelf bedacht en zelf goedgekeurd, we hebben hier geen tegenspraak op gehad, ik wil weten wat ik niet zie. Een plan zonder tegenspraak is niet getoetst, hooguit herhaald. Deze skill organiseert die tegenspraak, systematisch en zonder dat er een collega voor nodig is die de rol durft te spelen.

Hij is geschreven voor ondernemers en teams met een besluit dat er echt toe doet: een lancering, een pitch, een investering, een prijswijziging, een nieuwe markt. Hij is onderdeel van de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.

Eén ding vooraf: de aanval is een verkenning, geen voorspelling. Hij zegt niet wat er gáát gebeuren. Hij zegt wat er plausibel is zodra andere partijen op jouw zet reageren, en dat is iets anders. En hij eindigt elke analyse met een sectie die je bij menselijke adviseurs zelden krijgt: waar mijn aanval zwak was, met de informatie die nodig is om ook dat deel te toetsen.

De eerste fout is de lege stoel. In het plan staat wat jij gaat doen, maar niet wat de anderen doen als jij het doet. De concurrent die zijn marktaandeel verdedigt. De bestaande klant die net de oude prijs betaalde en het verschil terug wil. De leverancier die zijn merk niet als goedkoop in de markt wil zien. Daarom komen er minimaal drie tegenstanders aan tafel, elk met motief, middelen, verwachte zet en de termijn waarop die zet komt.

De tweede fout is de aanname die als feit meeloopt. Klanten kiezen op prijs. De concurrent reageert traag. Zes maanden cash is genoeg. Elke aanname krijgt daarom een label: sterk, zwak of ongetoetst. Bij de laatste twee hoort altijd de vraag wat er gebeurt als hij niet klopt, plus de goedkoopste manier om dat uit te vinden voordat de markt het voor je doet.

De derde fout is stoppen bij het eerste effect. Precies daar zit het verschil tussen een lijstje risico's en een analyse. In diff-vorm, met de logica uit het voorbeeld van de skill:

Daarna volgt de werkwijze: zeven dingen die de skill altijd doet. Het plan opvragen als een besluit met een datum en herformuleren tot één zin. Minimaal drie tegenstanders in kaart brengen. Elke aanname labelen. Van minimaal drie belangrijke acties de gevolgketen uitschrijven tot minstens het tweede-orde effect. Een pre-mortem draaien vanuit een concreet moment in de toekomst. Keuzes leveren voor deze week, geen algemene aanbevelingen. En als laatste benoemen waar de aanval zwak was, dus welke delen van het plan niet goed te toetsen waren met de aangeleverde informatie.

Het bestand bevat een verplichte inputchecklist van zeven punten, van het besluit met budget tot de vraag wat er eerder is geprobeerd en waarom dat niet werkte. Wat ontbreekt vraagt hij in één keer na, en daarna werkt hij door met wat er ligt. De vaste output telt acht blokken: het plan in één zin, de tegenstanders, de aannames met bewijs, de gevolgketens, de pre-mortem, de keuzes voor deze week, de signalen om te monitoren en de sectie waar mijn aanval zwak was.

Opvallend zijn de schrijfregels die de skill zichzelf oplegt: helder Nederlands in de je-vorm, geen holle superlatieven, concreet boven abstract, cijfer boven adjectief, en de tegenstander waar dat scherper is in de ik-vorm, want een concurrent die zegt wat hij gaat doen is duidelijker dan een abstract risico. Er is ook een aparte reviewmodus voor bestaande documenten, met onder meer een [A]-markering voor elke zin die een aanname is maar als feit wordt gepresenteerd. Wil je zelf zo'n instructiebestand leren opbouwen, dan staat de volledige uitleg in SKILL.md schrijven.

De tweede bouwsteen is het red teaming. De gestructureerde vorm van tegenspraak komt uit het programma van de University of Foreign Military and Cultural Studies binnen het Amerikaanse leger, waar de Red Team Handbook vandaan komt: technieken om de eigen aannames systematisch aan te vallen. Bedrijfsstrateeg Bryce Hoffman vertaalde die aanpak naar het bedrijfsleven in Red Teaming uit 2017. De derde bouwsteen is de pre-mortem van psycholoog Gary Klein, beschreven in Harvard Business Review in 2007: verplaats je naar een moment in de toekomst waarop het plan al mislukt is en schrijf op waarom, want dat levert scherpere antwoorden op dan de vraag wat er mis zou kunnen gaan.

Daarnaast kent het bestand drie varianten die de skill erbij pakt als de context erom vraagt. De inversie van wiskundige Carl Jacobi, populair gemaakt door Charlie Munger: vraag niet hoe je slaagt maar hoe je gegarandeerd faalt, en draai de antwoorden om tot maatregelen. Devil's advocacy, waarbij één rol de opdracht krijgt alles aan te vallen, nuttig in groepen. En de analyse van concurrerende hypotheses van Richards Heuer uit de inlichtingenwereld, voor situaties waarin de vraag niet is wat er kan misgaan maar wat er nu al aan de hand is. Wie die eerste techniek als losse skill wil, vindt hem in de Inversie Denker skill; de pre-mortem heeft er ook een, de Pre-Mortem Analist skill.

Ook zonder de skill te installeren kun je met deze principes je plan toetsen: schrijf drie partijen op die baat hebben bij jouw falen, label je aannames eerlijk, en denk elke actie minstens één orde verder door dan je van plan was.

Daarna is het gebruik simpel: beschrijf je plan met datum en budget en vraag om de aanval. De verplichte inputchecklist zorgt dat de skill alleen navraagt wat echt ontbreekt, in één keer. Loop je ergens vast bij het installeren, dan staat elke stap uitgebreider beschreven in Claude skills installeren, en de bredere uitleg over werken met AI vind je in de kennisbank.

Voor bestaand werk zit er een aparte modus in. Krijg je een launchdocument of investeringsvoorstel ter beoordeling, dan markeert de skill elke zin die een aanname is maar als feit wordt gepresenteerd met een [A], checkt hij welke partijen volledig in het stuk ontbreken (meestal de eigen klanten, het eigen team of een platform waarvan het bedrijf afhankelijk is), telt hij hoe ver het document doordenkt, zoekt hij de ontbrekende terugvalopties en sluit hij af met een pre-mortem en de goedkoopste tests, gerangschikt op de verhouding tussen kosten en informatiewinst.

Wanneer laat je hem liggen? Als er nog geen plan is: de skill valt aan, hij schrijft niet. En als je vraag eigenlijk een andere is. Zoek je alleen het antwoord op de vraag waarom een af plan over een jaar mislukt is, dan volstaat de Pre-Mortem Analist. Zit je vast in optimisme en wil je de vraag omdraaien, pak de Inversie Denker. En gaat het je niet om deze ene zet maar om de vraag of je bedrijf schokken aankan, dan is de Antifragiel Denker de logische volgende stap: eerst het plan overeind houden, dan de structuur eronder versterken.

De scherpste tweede-orde vraag voor de meeste bedrijven gaat trouwens niet over een nieuw plan, maar over de status quo: wat gebeurt er als jouw klanten je morgen niet meer vinden, en wie profiteert daarvan? De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat, voordat een concurrent die vraag voor je beantwoordt. In de gids acht beslismodellen vergeleken zie je hoe dit model zich tot de andere verhoudt. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek.