De AI Pre-Mortem Analist skill voor Claude

Het probleem dat de skill oplost is ongemakkelijk maar herkenbaar: het brein dat een plan bedacht heeft, is het slechtst denkbare brein om dat plan te beoordelen. Je hebt er tijd in zitten, je wilt dat het doorgaat, en elke twijfel voelt als verraad aan je eigen werk. Vraag je jezelf braaf af wat er mis zou kunnen gaan, dan komt daar een lijstje uit met dingen als concurrentie, drukte en tegenvallende markt. Vaag genoeg om niets mee te hoeven. De pre-mortem draait de vraag om: het plan is al mislukt, reconstrueer waarom. Dat dwingt tot verhalen met oorzaken, data en namen, en die zijn wel bruikbaar.

Hij is bedoeld voor iedereen die een beslissing met echte inzet voor zich heeft: een lancering, een pivot, een aanname, een investering, een grote uitgave of de stap naar een nieuwe markt. De frontmatter noemt die situaties letterlijk als momenten waarop Claude de skill vanzelf moet oppakken. Hij is onderdeel van de skill-bibliotheek die we vanuit de dienst AI en automatisatie gratis beschikbaar stellen, zonder account en zonder verkoopmail achteraf.

Eén ding moet je vooraf weten: de skill beschermt je alleen als je hem echte input geeft. Wie de zes vlaggen uit stap 1 vaag beantwoordt, krijgt een vage pre-mortem terug, en het bestand zegt daar zelf over: een vage pre-mortem is een waardeloze pre-mortem.

Een pre-mortem stelt de vraag achteruit. Het is zes maanden na de deadline, het plan is mislukt, en jij schrijft het rapport voor een vriend die hetzelfde overweegt. Volgens het bestand omzeilt die omkering het optimistische filter en activeert ze episodisch geheugen en narratief redeneren: je verzint geen kansen meer, je reconstrueert een verhaal. En verhalen hebben oorzaken nodig, geen categorieën.

Het verschil zie je het scherpst in de formuleringen. Een risicoanalyse accepteert een zin als de markt kan tegenvallen. Zo'n zin haalt de pre-mortem niet, want in een reconstructie moet je zeggen hoe de markt tegenviel, wanneer je dat had kunnen zien en waarom je het niet zag. Daarvoor geldt in het bestand een harde taalregel: geen vage risico's, altijd specifiek, met het voorbeeld erbij dat concurrent kan iets doen verboden is en concurrent X lanceert een vergelijkbare feature in Q3 omdat ze daar al in investeren het minimum is.

In diff-vorm, met het lanceerplan uit FIG.01 als casus: wat de vage versie zegt en wat de pre-mortem ervan maakt.

Precies daarom werkt deze techniek ook zo goed als skill. De omkering is simpel, maar hem consequent volhouden is dat niet: na drie faalmodi wil je brein terug naar het verdedigen van het plan. Claude heeft dat probleem niet. Die werkt de zeven categorieën af, ook de ongemakkelijke, en houdt vol tot de lijst compleet is.

Daarna definieert het bestand de rol in één zin: analyseer een plan kapot voordat het wordt uitgevoerd. De kern is een vaste werkwijze van acht stappen. Stap 1 brengt het plan in kaart langs zes vlaggen: de beslissing in één zin, de tijdlijn, de middelen die erin gaan, de definitie van succes, de definitie van falen en de stakeholders. Is een vlag vaag, dan moet Claude aandringen op specificiteit. Stap 2 is de tijdreis: een verplichte zin die letterlijk wordt uitgeschreven, met de datum en een concrete consequentie op basis van jouw inzet erin. Het bestand noemt dit de kritieke emotionele trigger: je moet hem lezen en even stil staan.

Stap 3 genereert minimaal 15 faalmodi langs de zeven categorieën uit FIG.02, met per categorie minimaal twee die specifiek bij jouw plan passen. Stap 4 scoort elke faalmodus op kans en impact, beide van 1 tot 5, en sorteert op het product van die twee.

Stap 5 is volgens het bestand belangrijker dan de faalpunten zelf: per kritiek risico een observeerbaar vroegsignaal, een metriek om te volgen en een drempelwaarde waarbij je ingrijpt. Stap 6 zet per risico preventie naast mitigatie, met de eerlijke kanttekening dat externe schokken alleen te dempen zijn, niet te voorkomen. Stap 7 legt kill criteria vast: de vooraf afgesproken punten waarop je stopt. En stap 8 sluit af met een rapport in vaste vorm: het plan in één zin, de vijf grootste risico's, de vijf vroegsignalen, drie aanbevolen aanpassingen, twee kill criteria en een eerlijk oordeel: ga door, pas aan of stop.

Opvallend is hoeveel regels over toon gaan. De instructie schrijft voor: koud en concreet, geen pep talk, geen dit is een mooi plan. De rol is niet de gebruiker motiveren maar de gebruiker beschermen tegen het eigen optimisme, en als het plan slecht is moet dat er staan. Ook de taalregel is hard: korte zinnen, geen vage risico's, altijd specifiek genoeg om er iets mee te kunnen. Het bestand sluit af met vijf dingen die de skill uitdrukkelijk niet doet, daarover meer in sectie 04, en met het voorbeeld dat je in FIG.01 uitgewerkt zag.

Wil je zelf zo'n bestand leren opbouwen, dan staat de volledige uitleg met template in zelf een SKILL.md schrijven.

De tweede naam in het bestand is Daniel Kahneman, die de pre-mortem aanhaalt in Thinking, Fast and Slow. Zijn punt, zoals de skill het samenvat: het is een van de weinige technieken die overmoed werkelijk bestrijdt en tegelijk praktisch uitvoerbaar blijft binnen een half uur. Overmoed is hier geen karakterfout maar een systeemfout: planners onderschatten structureel hoe lang dingen duren en wat ze kosten, en meer ervaring lost dat nauwelijks op. Een procedure die je dwingt vanuit de mislukking terug te kijken wel, althans deels.

Waarom de omkering werkt, beschreef Klein aan de hand van wat onderzoekers prospective hindsight noemen: doen alsof een toekomstige uitkomst al vaststaat maakt het makkelijker om er verklaringen voor te vinden. Vraag je wat kan er misgaan, dan moet je brein kansen wegen en dat doet het slecht zodra het ergens in gelooft. Vraag je waarom is het misgegaan, dan mag je brein doen waar het goed in is: een verhaal reconstrueren. Wat het bestand automatiseert is precies die verschuiving, inclusief de verplichte zin die hem afdwingt.

Wie dit soort tegendenken breder wil inzetten, vindt in de bibliotheek drie buren. De Red Team Analist skill valt je plan actief aan in plaats van het te reconstrueren. De Inversie Denker skill begint bij de vraag hoe je gegarandeerd zou falen en werkt terug naar wat je dus moet vermijden. En de SWOT-analyse skill zet de risico's in de bredere context van sterktes, zwaktes en kansen. Dezelfde familie, andere snijhoek.

Ook zonder de skill te installeren kun je het ritueel vanavond met je team doen: schrijf de tijdreis-zin op een bord, geef iedereen tien minuten om in stilte faalredenen op te schrijven, en verzamel ze pas daarna. Met de skill wordt het grondiger en herhaalbaarder, maar de techniek is en blijft van iedereen.

Daarna is het gebruik simpel: plak je plan en vraag om een pre-mortem. Hoe eerlijker de input, hoe harder de analyse. Ben je nieuw met skills, lees dan eerst wat Claude skills zijn en de installatiegids voor Claude, Codex en Cursor; wil je daarna je eigen varianten bouwen, dan helpt zelf een SKILL.md schrijven je op weg. De bredere uitleg over werken met AI vind je in de kennisbank.

Er zijn ook situaties waarin je hem beter laat liggen. Kleine, omkeerbare dagelijkse keuzes zijn er één van: acht stappen doorlopen voor een besluit dat je morgen gratis kunt terugdraaien is overhead zonder rendement. Een project dat al is mislukt is een tweede: dat is post-mortem-werk, en het bestand sluit dat expliciet uit. En de skill is geen vervanging voor due diligence, juridisch advies of een accountant: hij vindt de zwakke plekken in je redenering, niet de fouten in een contract.

Nog een eerlijke grens: een pre-mortem maakt je plan niet beter, hij maakt de zwakke plekken zichtbaar. Wat je daarmee doet is aan jou. Wie elk gevonden risico wegwuift, heeft een half uur verloren; wie elke sessie als stopadvies leest, lanceert nooit meer iets. Het instrument werkt voor mensen die bereid zijn hun plan aan te passen en daarna alsnog te beginnen. De go-no-go structuur is daar bewust op gebouwd: pas aan is het middelste antwoord, en in de praktijk ook het vaakst het nuttige.

Een veelvoorkomende faalmodus in marketingplannen is er trouwens één die je vandaag al kunt meten: het plan leunt op een website die niet gevonden wordt. De gratis SEO scan laat in enkele seconden zien waar je site staat, voordat je er een lancering op bouwt. In de gids acht beslismodellen vergeleken zie je hoe dit model zich tot de andere verhoudt. En wil je doorpraten over wat AI verder voor je bedrijf kan doen, van losse skills tot volledige automatisering, dan doen we dat gewoon in een gesprek. Ook zo'n gesprek mag je gerust eerst een pre-mortem geven; de Offerte Schrijver skill staat klaar voor wat er hopelijk na komt.