Strategie framework vergelijken: eerst je vraag, dan je canvas.
Wie een strategie framework wil vergelijken, zoekt meestal geen theorie maar een keuze: welk model pak ik voor de vraag die nu op tafel ligt? Deze gids zet elf klassiekers naast elkaar, van het Business Model Canvas tot Wardley Mapping, maar niet als opsomming. Hij werkt als een route: vier vragen, vier families, en per model wanneer je het pakt, wanneer juist niet, en een gratis AI-skill die het invullen begeleidt.
Deze beslisgids als skill
reg. SFV.001Je kunt deze gids lezen en onthouden, maar je kunt hem ook aan je AI geven. De strategie-model-kiezer is een klein instructiebestand dat Claude of Codex leert wat hieronder staat: eerst de vraag scherp krijgen, dan het passende model kiezen, en pas daarna invullen. De skill verzint geen marktcijfers, markeert elke aanname als aanname en sluit elke sessie af met een besluit in plaats van een mooi gekleurd schema.
- Pak de zip uit in
~/.claude/skills/(of.claude/skills/in je project). - Claude herkent de skill daarna vanzelf zodra je vraagt welk strategiemodel je moet gebruiken.
- Direct aanroepen kan ook, met
/strategie-model-kiezer.
- Ga naar Customize en dan Skills.
- Upload de zip daar als skill.
- Of plak de inhoud van SKILL.md in de projectinstructies van een Project.
- Open
AGENTS.mdin je repo. - Plak de inhoud van SKILL.md erin, of zet SKILL.md er als los bestand naast en verwijs ernaar vanuit
AGENTS.md. - Codex leest dat bij elke sessie mee.
Nooit eerder een skill geïnstalleerd? De volledige uitleg met schermafbeeldingen staat in Claude skills installeren. En elk van de elf modellen hieronder heeft daarnaast zijn eigen, veel uitgebreidere skill die dat ene model tot in detail begeleidt.
Vier vragen wijzen je de weg
reg. SFV.002De meeste strategiesessies mislukken niet omdat het model slecht is, maar omdat het verkeerde model gepakt wordt: het beroemdste in plaats van het passendste. Een SWOT omdat iedereen die kent, terwijl de eigenlijke vraag over het verdienmodel gaat. Een Business Model Canvas omdat het er professioneel uitziet, terwijl niemand weet waar het bedrijf over drie jaar wil staan. Elk model in deze gids is een antwoord op een ander soort vraag. Begin dus niet bij de modellen. Begin bij de vraag die jij zou uitspreken als niemand meekeek, en volg de tabel.
Waar verdien ik geld mee?
reg. SFV.003De businessmodel-familie bestaat uit drie canvassen die familie van elkaar zijn, letterlijk: het Lean Canvas en het Value Proposition Canvas zijn allebei bewerkingen van het Business Model Canvas. Ze beantwoorden dezelfde hoofdvraag op een andere schaal. Het origineel pakt het hele bedrijf, het Lean Canvas een vroeg idee, het Value Proposition Canvas één aanbod voor één doelgroep. De balken hieronder zijn een inschatting van de pasvorm, geen meting: ze laten zien welke situatie bij welk canvas hoort.
Waar sta ik nu, binnen en buiten?
reg. SFV.004De tweede familie maakt een foto van het heden. Drie modellen, drie lenzen: de PESTEL-analyse kijkt uitsluitend naar buiten, de VRIO-analyse uitsluitend naar binnen, en de SWOT-analyse vat beide kanten samen op één A4. Dat verschil in blikrichting is meteen de gebruiksaanwijzing, want de beruchte zwakte van de SWOT, dat hij verzandt in een brainstormlijstje, verdwijnt zodra je hem voedt met de twee gespecialiseerde modellen in plaats van met een middag vrij associëren.
Waar groei ik heen, en waar stop ik mee?
reg. SFV.005De derde familie kijkt vooruit. Drie modellen die alle drie een keuze afdwingen, elk op een ander niveau. De Ansoff-matrix, het oudste model in deze gids, kiest een groeirichting voor één product of dienst. De BCG-matrix verdeelt aandacht en budget over meerdere producten. En het Hedgehog Concept kiest wat je bedrijf als geheel wel en vooral niet doet. De groeimatrix hieronder is het bekendste voorbeeld uit deze familie: Igor Ansoff publiceerde hem in 1957 in Harvard Business Review, en de vier richtingen staan sindsdien in elk strategieboek.
Hoe ontsnap ik aan de vergelijking?
reg. SFV.006De vierde familie is de kleinste en de jongste, en hij hoort bij een ander soort moment: niet groeien binnen het bestaande spel, maar het spel zelf veranderen. Beide modellen verschenen in 2005 en kijken toch totaal verschillend. Blue Ocean vraagt waar je een markt kunt maken in plaats van veroveren. Wardley Mapping vraagt hoe je speelveld beweegt, en wat dat betekent voor wat je zelf bouwt, koopt of laat liggen.
De route in de praktijk: volgorde, combinaties en valkuilen
Wie voor het eerst serieus met deze modellen werkt, kan de vier vragen ook als vaste volgorde lezen. Begin met de foto van nu: een PESTEL voor de buitenwereld, een VRIO voor de binnenkant, samengevat in een SWOT. Leg daarna je verdienmodel op tafel met het canvas dat bij je situatie past. Kies vervolgens richting met Ansoff, BCG of het Hedgehog Concept. En pak de speelveld-modellen pas wanneer de vergelijking met concurrenten je klem zet, want een blauwe oceaan zoeken terwijl je basismodel lekt is vluchtgedrag met een mooi etiket.
Combineren mag, zolang één model het hoofdgereedschap is en de rest toelevert
De natuurlijke koppels zie je in de families terug: PESTEL voedt de kansen en bedreigingen van de SWOT, het Value Proposition Canvas zoomt in op twee blokken van het Business Model Canvas, en de VRIO is de ideale toets nadat het Hedgehog Concept beweert dat je ergens de beste in kunt zijn. Zulke claims sneuvelen bij VRIO vaker dan ze standhouden, en dat is precies de waarde van die combinatie. Wat niet werkt is vijf canvassen tegelijk openzetten: dan ben je aan het invullen in plaats van aan het beslissen.
De valkuilen zijn bij alle elf dezelfde
Een model wordt een invuloefening zodra niemand er een besluit aan verbindt: spreek dus vooraf af welke beslissing het model moet voeden. Een ingevuld canvas is geen bewijs: het ordent aannames, en aannames toets je bij klanten, niet in de vergaderzaal. Een foto van nu veroudert: zet er een datum op en herhaal hem wanneer de markt beweegt. En de acties die uit een sessie rollen zijn nooit allemaal even belangrijk: prioriteer ze, bijvoorbeeld met de Eisenhower-matrix, voordat de lijst in een la verdwijnt. Meer van dit soort gidsen vind je in onze kennisbank.
Van canvas naar werk: de modellen met AI invullen
Elk model in deze gids heeft een eigen skill: een klein instructiebestand dat Claude of Codex leert hoe het model werkt, in welke volgorde de vragen komen en welke valkuilen bewaakt moeten worden. Dat is iets anders dan AI je strategie laten schrijven. Een goed gebruikte skill is een gesprekspartner die doorvraagt waar jij te snel tevreden bent, die elke aanname als aanname markeert en die weigert marktcijfers te verzinnen. Het denkwerk blijft van jou, en zo hoort het ook: een strategie die je niet zelf hebt doordacht kun je ook niet verdedigen.
Alle elf skills staan, samen met ruim honderd andere, verzameld op de skills-pagina
Hoe je zo'n zip installeert in Claude Code, Claude.ai of Codex staat stap voor stap in Claude skills installeren, en de drie korte stappenrijtjes bovenaan deze pagina vatten het samen. Wat er technisch achter zit, van skills tot MCP-servers, lees je in de machinekamer.
Moet je hele team zo leren werken, van modelkeuze tot doorvragen, dan zijn er AI-trainingen waarin we dit soort werkvormen samen opzetten
En loop je liever eerst je eigen situatie langs met iemand die dit dagelijks doet, dan is dat waar onze strategiedienst voor bestaat: geen canvas als eindproduct, maar een besluit met een plan eronder.
Veelgestelde vragen
Welk strategie framework is het beste?
Geen enkel model is in alle situaties het beste, en wie dat wel beweert verkoopt een sjabloon in plaats van een antwoord. Elk model is gebouwd voor een ander soort vraag: het Business Model Canvas ordent je verdienmodel, een SWOT vat je huidige positie samen en de Ansoff-matrix helpt bij groeirichting. Begin dus bij de vraag die je werkelijk hebt en kies daarna het model dat voor die vraag is gemaakt. De vier vragen in deze gids wijzen je de weg.
Wat is het verschil tussen het Business Model Canvas en het Lean Canvas?
Het Lean Canvas is een bewerking van het Business Model Canvas door Ash Maurya uit 2010. Vier blokken zijn vervangen: partners werd probleem, kernactiviteiten werd oplossing, kernmiddelen werd belangrijkste cijfers en klantrelaties werd oneerlijk voordeel. Daardoor past het Lean Canvas beter bij een vroeg idee vol aannames, terwijl het origineel sterker is voor een bestaand bedrijf dat zijn volledige model wil doorzien.
Moet ik eerst een SWOT maken of eerst een canvas invullen?
Dat hangt af van wat je zoekt. Wil je weten waar je nu staat, begin dan met de foto van nu: PESTEL voor buiten, VRIO voor binnen en de SWOT als samenvatting van beide. Wil je weten of je verdienmodel klopt, begin dan met een canvas. In de praktijk werkt de volgorde foto eerst en model daarna het prettigst, omdat een canvas invullen zonder zicht op je omgeving al snel wensdenken wordt.
Zijn deze strategiemodellen niet verouderd?
De oudste modellen in deze gids stammen uit 1957 en de jaren zestig, en juist die worden nog dagelijks gebruikt. Een model veroudert pas als de vraag verdwijnt waarvoor het is gemaakt, en vragen als waar groei ik heen of waar sta ik nu verdwijnen niet. Wel verandert de context: daarom staat er bij elk model in deze gids wanneer je het pakt en wanneer een jonger alternatief zoals Wardley Mapping meer oplevert.
Hoeveel modellen moet ik tegelijk gebruiken?
Zo min mogelijk. Kies er een als hoofdgereedschap voor de vraag die nu het meest knelt en gebruik hooguit een tweede model als toeleverancier, zoals een PESTEL die de kansen en bedreigingen van je SWOT vult. Wie vijf canvassen tegelijk opent, is vooral bezig met invullen en niet met beslissen. Een afgemaakt model waar je een besluit uit trekt is meer waard dan vijf half ingevulde.
Wat kosten de AI-skills bij deze modellen?
Niets. Elke skill in deze gids is een gratis download met MIT-licentie: een zip met een SKILL.md-bestand dat je in Claude of Codex gebruikt. Je hebt er geen account voor nodig en er zit geen proefperiode achter. De skills stellen de vragen van het model en bewaken de valkuilen, maar het denkwerk en de antwoorden blijven van jou.
Begin klein: één vraag, één model, één besluit
Een strategie framework vergelijken is nuttig, maar de vergelijking is niet het doel. Kies de vraag die op dit moment het meest knelt, pak het ene model dat daarbij hoort, en spreek vooraf af welk besluit eruit moet komen. Download de skill van dat model, vul het in met iemand die durft tegen te spreken, en zet er een datum op. Dat is meer strategie dan de meeste bedrijven in een heel jaar bedrijven. Wil je liever hardop denken over welke vraag bij jouw situatie hoort, dan doen we dat gewoon in een gesprek: je bereikt ons altijd via de contactpagina.